Büyük bir kutlama gecesinin ardından sabah biraz sızlanarak ve bir önceki gece neler yaşadığınıza dair huzursuz bir merak hissiyle uyanabilirsiniz. Baş ağrısı, beyinde bulanıklık, halsizlik ve mide bulantısının keskin bir açlıkla birleştiği bir halden bahsediyoruz. Semptomları sıraladığınızda, bunlar kulağa ciddi bir sağlık sorununun habercisi gibi gelebilir. Ama bu tabii ki herkesi biraz huysuz hissettirebilecek, alkollü içkiyi fazla kaçırma sonrasında klasik bir akşamdan kalmalık halinin tanımı. Bu durumu atlatmanızı sağlayacağı iddia edilen pek çok "mucize tedavi" önerisi olsa da, bu durumda gerçekten etkili olabilecek yiyecek ve içecekleri uzmanlara sorduk.

Kanda sıfır alkol

Düşündüğünüzün aksine, akşamdan kalma halinizin sebebi kanınızdaki alkol kalıntıları değil, vücudunuzun alkole vermeye devam ettiği tepkidir. İngiltere'deki Northumbria Üniversitesi'nde İnsan Psikofarmakolojisi Profesörü ve Alkol Sonrası Baş Ağrısı Araştırma Grubu üyesi Andrew Scholey, belirtiler "kanınızdaki alkol seviyesi sıfıra yaklaştığında veya sıfıra indiğinde ortaya çıkar" diyor. Vücudumuz alkolü zehirli yan ürünlere dönüştürür, bunlar da kan yoluyla vücudumuzun her yerine yayılır.

Alkol bir toksin olduğu için vücut 'iltihaplanma tepkisi' adı verilen bir süreç başlatır. Yani alkol alınca, bir enfeksiyonla savaşırken salgıladığımız türden proteinleri salgılarız ve bunların çoğu da beyin fonksiyonlarımızı etkileyebilir. Araştırmalar, akşamdan kalma halinin bir sürücünün performansını sarhoşluk kadar etkileyebileceğini gösteriyor.

Toparlanma süreci

Prof. Scholey, ekibinin "akşamdan kalma ilacı" olarak piyasada yer alan bir dizi ürünü incelediğini ve bunlar arasında bilimsel çalışmalarla desteklenen tek bir ürün bulamadıklarını belirtiyor. "Ne yazık ki, bu gibi 'akşamdan kalmalık giderici' ürünlerde - ki bunlar genellikle takviye edici gıdalar, elektrolitler veya vitamin kokteylleri gibi ürünler - kanıtlardan ziyade pazarlamaya çok fazla önem veriliyor" diyor.

Yani sihirli bir hap yok ve Prof. Scholey bu yüzden vücudumuzun toparlanması için çaba göstermemiz gerektiğini söylüyor. Yiyip içtiklerimizin farkında olmak da bu sürecin bir parçası.

Alkol almadan önce alınabilecek önlemler

Konuştuğumuz uzmanların hemfikir olduğu noktaysa, alkol almadan önce tüketilecek bazı sağlıklı gıdaların, yaklaşmakta olan akşamdan kalmalık durumunu hafifletebileceği. Beslenme uzmanı Marisa Moll, alkol almadan önce avokado ya da zeytinyağı gibi gıdalarla mideyi "astarlamanın" faydalı olduğunu söylüyor. Prof. Scholey de "Alkol tüketmeden önce doğru türde bir yemek yerseniz, kan dolaşımına giren alkol miktarını yarıya indirebilirsiniz" diyor.

Sonuç

Alkolün neden olduğu sersemlik halini önlemenin kesin, garantili ve işe yarar tek yolu daha az alkol tüketmektir. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre yılda 2,6 milyon kişi alkol tüketimine bağlı nedenlerle ölüyor. Alkol, bağırsak ve meme kanseri de dahil olmak üzere en az yedi kanser türünün nedenleri arasında gösteriliyor. DSÖ yeni kılavuzunda, güvenli bir tüketim miktarının olmadığı, "herhangi bir alkollü içeceğin ilk damlasıyla sağlık riskinin başladığı" belirtiliyor.