Evinize dönme isteği çekici gelebilir - nasıl bir yer olduğunu hatırlayamasanız bile. 18 yaşındaki Ahmed için durum tam da böyle. Suriye sınırından çok da uzak olmayan Gaziantep'in merkezindeki bir camiden çıkarken, önünde "Suriye" yazan siyah tişörtü göze çarpıyor. Ailesi o beş yaşındayken memleketinden kaçmış ama o en fazla bir ya da iki yıl içinde dönmeyi planlıyor. "Gitmek için sabırsızlanıyorum" diyor. "Şu an para biriktirmeye çalışıyorum, çünkü Suriye'de ücretler düşük." Yine de orada kendisini daha iyi bir geleceğin beklediğine inanıyor. "Suriye yeniden inşa edilecek ve altın gibi olacak" diyor. Geri dönerse, Suriye'ye uzun süre hakim olan diktatör Beşar Esad'ın Aralık 2024'te devrilmesinden bu yana Türkiye'yi terk eden yarım milyondan fazla Suriyelinin izinden gitmiş olacak. Birçoğu, iç savaşın ülkelerini harap etmeye başladığı 2011 yılından beri Türkiye'deydi.

Türkiye, son yıllarda diğer tüm ülkelerden daha fazla Suriyeliyi kabul ederek güvenli bir sığınak haline geldi. Bu sayı 3,5 milyona ulaştı, siyasi gerilime ve zaman zaman Suriyelilere yönelik saldırılara neden oldu. Resmen hiçbir Suriyeli dönmeye zorlanmayacak, ancak bazıları bürokratik değişiklikler ve ülkedeki varlıklarının eskisi kadar hoş karşılanmaması nedeniyle dönmeye zorlandıklarını düşünüyor. Adını vermek istemeyen bir kadın, sivil toplum kuruluşlarının "yetkililerden gitme zamanının geldiği mesajını aldığını" söylüyor. "Çok sayıda iyi Türk arkadaşım var. Onlar ve komşularım bile neden halen burada olduğumu sordular. Elbette geri döneceğiz ama organize bir şekilde. Hep birlikte geri dönersek kaos olur."

32 yaşındaki Aya Mustafa dönmeye hevesli ama henüz değil. Geri dönmenin Suriye toplumu arasında sürekli konuşulan bir konu olduğunu söylüyor. "Her gün, her saat bu konuyu konuşuyoruz" diyor Aya. Ancak birçok ailenin çocukları burada doğmuş ve Arapça bile konuşamıyor. Aya, ziyaret için geri döndüğünde Halep'in yıkıntılarını bizzat görmüş. Ailesinin evi halen ayakta ama şimdi başka biri tarafından kullanılıyor. "Suriye'ye geri dönmek büyük bir karar" diyor. "Özellikle de yaşlı akrabaları olan insanlar için. Benim büyükannem ve engelli kız kardeşim var. Orada hayatta kalabilmek için elektrik, su ve iş gibi temel ihtiyaçlarımızı karşılamamız lazım."

Şimdilik ailesinin Suriye'de hayatta kalamayacağını ama zamanla geri döneceklerini söylüyor. "O günün geleceğine inanıyoruz" diyor gülümseyerek. "Yeniden inşa birkaç yıl alacak ama sonunda herkesi Suriye'de göreceğiz."

Farklı görüşlere sahip bir Suriyeli baba, anne ve iki genç oğuldan oluşan bir aile, geri dönmeyeceklerini söylüyor. Nedenini sorduğumda ekonomi, güvenlik, eğitim ve sağlık sistemiyle ilgili sorunları sıralıyor. "Suriye'nin geçici hükümetinin durumla başa çıkmak için herhangi bir deneyimi yok. Güvenlik durumu çok kötü" diyor. "Her gün cinayetler işleniyor."

Suriyelilerin "geçici koruma" statüsü kısıtlamaları da beraberinde getiriyor. İlk kayıt edildikleri şehirlerden taşınmaları yasak. Çalışma izni almaları zor ve birçok düşük ücretli işlerde çalışıyor, zar zor geçiniyor. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hiçbir Suriyelinin sınır dışı edilmeyeceği konusunda ısrarcı olsa da hak savunucuları alttan alta baskının arttığını söylüyor.

Gelecek seçimler, son anketlerde öne çıkan yabancı düşmanı söylemi yeniden canlandırabileceği uyarısında bulunuyor. Gaziantep'ten arabayla bir saat uzaklıktaki sınır kapısında, kısa mesafedeki Suriye'nin tepeleri görünüyor. Mahmud Sattouf ve eşi Suad Helal ziyaret için anavatanlarına gidiyor. Türk vatandaşlığına sahip oldukları için geri dönebilecekler. Diğer Suriyeliler içinse yolculuk artık tek yönlü. "Ülkemizi sevdiğimiz için geri dönüyoruz" diyor Mahmud. "Bu büyük bir mutluluk. Bunu kelimelerle tarif edemem."

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.