'Dünya soğuyor' ve diğer iklim efsaneleri: İddialar ve gerçekler

Kaynak: EPA
Yazan: Marco Silva, BBC Verify
Zaman: 2 dakika önce

Birleşmiş Milletler (BM) COP30 İklim Zirvesi Brezilya'da başladı. Ancak iklim değişikliğiyle ilgili yalan ve yanıltıcı iddialar sosyal medyada dolaşmaya devam ediyor, bunlar milyonlarca kişiye ulaşıyor. Bunlardan beşini inceledik ve neden hatalı olduklarını açıkladık.

İddia: İklim değişikliği insan kaynaklı değil

İklimi insanların değiştirmediğini öne süren temelsiz iddialar çeşitli dillerde yayılıyor; İngilizce, İspanyolca, Rusça, Fransızca... Dünyamızın tarihi boyunca, doğal faktörlerden kaynaklanan ısınma ve soğuma döngülerinden geçtiği bir gerçek. Ancak bu değişimler çok uzun zaman almış - genellikle binlerce hatta milyonlarca yıl sürmüştür. Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre gezegenimiz sadece son 150 yılda yaklaşık 1,3 santigrat derece ısındı. Bu ısınmanın binlerce yıldır görülmediği ve insan aktivitelerinin bu değişiklikte başrol oynadığı belirtiliyor.

Fosil yakıtların (kömür, petrol ve gaz) kullanımı bu aktivitelerde ön planda. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), iklim değişikliğinin etkilerini ölçmek üzere BM bünyesinde kurulmuş bir yapıdır ve gezegenimizde olanlara dair kanıtlı raporlar hazırlamaktadır.

İddia: Dünya soğuyor, ısınmıyor

Bazı sosyal medya kullanıcıları, yerel hava durumunu göstererek bilim insanlarının küresel ısınma konusunda yalan söylediğini iddia ediyor. Ancak bu iddia yanlıştır. Hava durumu, Dünya'nın atmosferindeki kısa vadeli koşulları ifade ederken, iklim uzun dönemlerdeki uzun vadeli motifleri tanımlar. Uzun dönemli küresel sıcaklık kayıtları, bazı yerlerde kısa dönemli ya da yerel soğuk hava dalgaları yaşansa da, Dünya'nın yüzeyinin gittikçe ısındığını göstermektedir.

WMO, 1980'lerden bu yana her on yılın, bir önceki on yıldan daha sıcak olduğunu ve bu eğilimin devam etmesinin beklendiğini belirtmektedir.

İddia: CO2 kirletici değildir

İklim değişikliğindeki insan etkisini reddeden sosyal medya hesapları, karbondioksidin "kirletici" değil, "bitki besini" olduğunu iddia ediyor. Ancak yüksek seviyelerde CO2 bulunması ekosistemlere zarar verebiliyor. NASA, CO2 gibi sera gazları olmasa gezegenimizin yaşanamayacak kadar soğuk olacağını belirtmektedir. Bununla birlikte, atmosferdeki CO2 seviyesinin yüksek olması çevre için zararlı etkiler doğurabilir.

İddia: Yangınlar iklim değişikliği değil, kundaklama kaynaklı

Bu yıl Türkiye, ABD ve Güney Kore gibi birçok ülkede çok geniş çaplı orman yangınları yaşandı. Bazı sosyal medya kullanıcıları, bu yangınların kundaklama nedeniyle çıktığına odaklanarak, iklim değişikliğini görmezden geliyor. Yangınların iklim değişikliği ile bağlantılı olduğu gerçeği göz ardı ediliyor. İklim değişikliği, orman yangınlarının ortaya çıkması ve yayılması için ideal şartları yaratmaktadır.

İddia: 'İklim mühendisliği' aşırı hava koşullarına neden oluyor

Aşırı yağışlar, sel veya kasırgaların "hava manipülasyonu" veya "jeomühendislik" nedeniyle meydana geldiği iddiaları sosyal medyada dolaşmakta. Ancak bilim insanları, hava manipülasyonu tekniklerinin iklim değişikliğinden sorumlu tutulamayacağını belirtmektedir.

Sonuç olarak, iklim değişikliği ile ilgili yalan ve yanıltıcı bilgilerle mücadele etmek kritik bir önem taşımaktadır. Bu tür yanlış iddiaların yayılması, kamuoyunun iklim değişikliği konusunda doğru bilgiye ulaşmasını engellemektedir.