Suriye'de merkezi yönetim ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında Ocak ayı başında Halep'teki çatışmalarla başlayan gerilim sürüyor. Bu süreçte çeşitli anlaşmalar imzalansa da sahadaki çatışmalar tamamen bitmedi. Son olarak taraflar 20 Ocak'ta dört gün süreli bir ateşkeste anlaştı. Omurgasını Kürt Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) silahlı kanadının (YPG) oluşturduğu SDG ateşkes öncesi kontrol ettiği alanların önemli bölümünden çekildi. IŞİD'lilerin ve örgüt şüphelilerinin tutulduğu bazı kamp ve hapishanelerin denetimi el değiştirdi.

1. Halep'te neler yaşandı?

Suriye'de 8 Aralık 2024'te 61 yıllık Baas rejimi son buldu, Devlet Başkanı Beşar Esad Rusya'ya kaçtı, geçici devlet başkanı olan Ahmed Şara liderliğindeki yeni yönetim ile SDG arasında müzakereler başladı. Taraflar, 10 Mart 2025'te mutabakata vardı. Kürtlerin kontrolündeki bölgelerin 2025'in sonuna dek merkezi yönetime, SDG'nin de Suriye ordusuna entegre olması üzerinde uzlaşıldı. Ancak anlaşmanın nasıl uygulanacağı konusunda net bir yol haritası yoktu.

2. Çatışmalar nasıl yeniden başladı?

11 Ocak'taki ateşkese karşın sahada gerilim sürdü. Suriye ordusu ilerleyişini sürdürdü ve SDG'yi Fırat'ın batısındaki tüm topraklardan çekilmeye zorladı. SDG, orduyu, geri çekilmeleri için tanınan süre öncesi bu bölgelere girerek savaşçılarını öldürmekle suçladı.

3. Kürtlerle ilgili 16 Ocak'ta yayımlanan kararnamede neler var?

Ahmed Şara, 16 Ocak'ta Kürtlere geniş haklar tanıyan yeni bir kararname yayımladı. Kararnamede, Kürtlerin Suriye'nin "temel ve asli bir parçası" olduğu belirtildi. Ayrıca Kürtçenin "ulusal dil" olarak tanınarak okullarda öğretilmesinin yolu açıldı.

4. 18 Ocak anlaşması nedir?

18 Ocak'ta ise Şara, SDG ile 14 maddelik ateşkes anlaşmasını duyurdu. SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi de ateşkesi doğruladı. Anlaşma, Fırat'ın doğusundaki Deyrizor ve Rakka'nın kontrolünün de tamamen Şam'daki merkezi hükümete geçmesini öngörüyordu.

5. Anlaşma neden uygulanamadı?

Ahmed Şara ve Mazlum Abdi 19 Ocak'ta Şam'da anlaşmayla ilgili detayları ele almak üzere bir araya geldi ancak toplantının olumsuz geçtiği basına yansıdı. Suriye ordusu Haseke'ye ilerlemeye başladı, SDG'den "direniş" çağrıları yapıldı.

6. IŞİD'lilerin tutulduğu kamplarda ne yaşanıyor?

Bütün bu süreçte IŞİD'lilerin ve örgüt şüphelileri ile ailelerinin kaldığı bazı kamplarda da yeni bir durum ortaya çıktı. SDG, IŞİD'lilerin eşlerinin ve çocuklarının bulunduğu El Hol Kampı'ndan çekildiğini açıkladı.

7. Taraflar arasındaki son mutabakat nedir?

20 Ocak'ta Şam yönetimi, Haseke eyaletinin geleceği konusunda SDG ile "anlaşma" sağlandığını açıkladı. Yapılan açıklamada, SGD'ye kontrolü altındaki bölgelerin devlete barışçıl şekilde entegre edilmesi için ayrıntılı bir plan üzerinde görüşmelerde bulunması için dört gün süre verileceği belirtildi.

8. ABD'nin tavrı ne oldu?

ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Şam ile SDG arasındaki müzakere sürecinde önemli rol üstlendi. Barrack, 20 Ocak'ta yaptığı açıklamada, değişen şartlar nedeniyle "ABD-SDG ortaklığının varlık nedeninin değiştiğini" söyledi.

9. Yaşananlara Ankara'nın tepkisi ne oldu?

Türkiye SDG'nin omurgasını oluşturan YPG'yi, "PKK'nın Suriye kolu ve terör örgütü" olarak görüyor. Ankara, 18 Ocak anlaşmasıyla Suriye'nin bütünlüğü ve Türkiye'nin güvenliği açısından kritik bir adım atıldığı görüşünde.

10. Türkiye'deki yeni çözüm süreci nasıl etkilendi?

Ankara son yaşananlar karşısında, SDG'yi "süreci sabote etmekle" suçladı. Ekim 2024'te süreci başlatan Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Devlet Bahçeli, "Fırat'ın doğusunda da terörist faaliyetlerin kökü kurutulmalıdır" dedi.