İstanbul

Başkent Tahran başta olmak üzere Tebriz, Meşhed, Ahvaz, İsfahan, Şiraz, Kum, Yezd, Kirmanşah, Kirman ve Kereç gibi birçok kenteki gösterilerde kamu kurumları ve polis araçları ateşe verildi. Tahran yönetimi, protestoların büyümesi üzerine ülke genelinde internet erişimini kesti.

AA muhabiri, İran'da halkın 2 haftadır sokaklarda rejim aleyhine düzenlediği gösterilere ilişkin gelişmeleri 5 soruda derledi.

1 - İran'da gösteriler nasıl başladı?
İran'da döviz kurunun ulusal para birimi karşısındaki yükselişi, ekonomik sorunları arttırdı. Piyasalarda belirsizlik ve durgunluk ekonomik yönden zor günler geçiren Tahran esnafının protestolarına neden oldu. Bazı kentlerde esnaf kepenk kapatırken, esnafın da yer aldığı sokak gösterileri rejim karşıtı protestolara dönüştü. Birçok şehirde binlerce kişi sokaklara döküldü. İlk günlerde gösterilere müdahale etmeyen emniyet güçleri, eylemlerin artması üzerine göz yaşartıcı gaz ve saçma atan tüfeklerle sokaklara indi. Yer yer göstericilerle polis arasında çatışmalar yaşandı.

2 - İranlı siyasetçilerin tepkileri ne oldu?
İran lideri Ali Hamaney, protestoların başlamasından sonra 3 Ocak'taki ilk konuşmasında, ülkede protestolara yol açan ekonomik taleplerin meşru olduğunu ancak ülkeyi güvensiz hale getirmek isteyen gruplara karşı daha sert tedbirler alınması gerektiğini söyledi. Hamaney, düşmanlarının halkın ekonomik sorunlarından çıkar elde etmeye çalıştığını belirtti. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise, protestocuların temsilcileriyle diyalog kurulması talimatı verdi.

3 - Trump ve Netanyahu gösterilerle ilgili ne dedi?
ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki protestolara ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, barışçıl göstericilere zarar verilmesi durumunda ABD'nin müdahale edeceğini belirtti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran'daki olayları yakından takip ettiklerini ifade ederek, İran halkının özgürlük mücadelesini desteklediklerini vurguladı.

4 - Ülke geneline yayılan gösterilerde bugüne kadar neler oldu?
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 11 Ocak'ta yayımladığı raporda, 37'si emniyet görevlisi olmak üzere 544 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. İnternet kesintisi ve telefon şebekesinde yaşanan sorunlar, protestoların sürdüğü günlerde halkın iletişimini zora soktu.

5 - ABD'nin İran'a saldırı ihtimali ne?
Amerikan medyası, Trump yönetiminin İran'a müdahale senaryolarını netleştirdiğini ve muhtemel askeri saldırı seçeneklerinin masada olduğunu duyurdu. Ancak bazı yetkililer, askeri müdahalenin halkı birleştirebileceği endişesini taşıyor.