Suriye’de seçimler ve kalıcı anayasa metni hazırlanana kadar ülkenin temel yasası olarak kullanılacak 53 maddelik beyanname önceki gün kabul edildi. Uluslararası toplumun azınlık ve kadın hakları konusundaki endişelerine de yer veren beyanname beş yıl geçerli olacak.

Esad rejiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinin ardından, Heyet Tahrir Şam (HTŞ) unsurlarının liderliğindeki muhalif güçlerin kontrolünde yeniden yapılanma sürecine giren Suriye’de önceki gün tarihi bir adım atılarak geçici anayasa metni onaylandı. Devrimin ardından eski anayasası, meclisi, devlet ve güvenlik kurumları feshedilen ve Ahmed Şara liderliğinde bir geçiş yönetimi kurulan ülkede yeni anayasa metni hazırlanana kadar 53 maddelik bu beyanname anayasa görevi görecek. Beyanname daha önce 3 yıl olabileceği ifade edilen geçiş dönemini de 5 yıl olarak belirliyor.

Beyannameyi bu ay başında Şara tarafından oluşturulan 7 kişilik bir komite hazırladı. Kalıcı anayasa için ise yeni bir komite oluşturulması öngörülüyor. Ülke genelinde otorite kurmaya çalışan Şara yönetimi, son dönemde Esad rejimi yanlıları, ülkenin güneyindeki Dürzi topluluğu ve ülkenin kuzeydoğusunda bulunan terör örgütü PKK/YPG’ye yönelik askeri ve diplomatik adımlar atarken, beyannamenin bazı maddeleri bu konulara doğrudan temas ediyor. Ayrıca Avrupa Birliği ve ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırma konusunda öncelikli olarak değerlendirdiği kadınların ve etnik, dini azınlıkların demokratik haklarının korunması konuları da beyannamede yer alıyor.

Beyanname içindeki önemli noktalar:

  • İnanç ve ifade özgürlüğü: Tüm vatandaşlar, kanun önünde eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. Irk, din, cinsiyet veya soy farkı gözetilerek ayrımcılık yapılamaz. İnanç özgürlüğü güvence altındadır.
  • Kadın hakları vurgusu: Devlet, insan haklarını ve temel özgürlükleri uluslararası sözleşmelere ve insani normlara uygun şekilde korumayı taahhüt eder. Kadının toplumsal konumunu ve aktif rolünü korumayı hedefler.
  • Halk Komitesi kuruluyor: Beyannamenin kalıcı anayasanın kabulü ve seçimlerin gerçekleşmesine kadar geçici bir parlamento olarak görev yapacak Halk Komitesi kurulmuştur. Üyelerinin üçte ikisi geçici başkan tarafından seçilecek.

Öte yandan Suriye’nin kuzeydoğusunu kontrol eden terör örgütü PKK/YPG, beyannamenin genel çerçevesini Esad rejimi politikalarını andırdığı gerekçesiyle sert bir dille eleştirerek reddetti. Komite Başkanı Abdulhamid el-Awak, beyannamenin toplumsal güvenlik ile haklar ve özgürlükler arasında denge kurmayı amaçladığını belirtti.

Kısacası, bu beyanname Suriye’nin yeni siyasi yapısının temellerini atarken, uluslararası toplumun endişelerini de dikkate almayı hedefliyor.