TRABZON’da Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği üyesi bilim insanlarının çalışmalarında, turizm merkezi Orta Mahalle’de, tarihi 700 yıl öncesine uzanan su mağaraları, yer altı tünelleri ve sarnıçların yanı sıra tarihi çeşmelerin yer aldığı su kültürüne ait izler keşfedildi.

Dernek Başkanı Prof. Dr. Coşkun Erüz, kanal ve oluklardan yaklaşık 4 kilometrelik hatla taşınan yer altı sızıntı ve biriken yağmur sularının, mağara ve su tünelleri aracılığıyla mahalledeki kuyu, bahçe havuzları, sarnıç ve çeşmelere aktarıldığını belirterek, “Buradaki sistem, iklim krizi ile mücadelede örnek bir sistemi barındırıyor” dedi.

Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği üyesi bilim insanları, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) tarafından yürütülen proje kapsamında, Akçaabat ilçesinde turizm merkezi, Osmanlı mimari evlerin de bulunduğu Orta Mahalle’de incelemelerde bulundu. Rölöve, restitüsyon, restorasyon ve renovasyon çalışmalarının sürdüğü alanda uzman ekibin incelemelerinde, tarihi 700 yıl öncesine uzanan su mağaraları, yer altı tünelleri ve sarnıçların yanında tarihi çeşmelerin yer aldığı su kültürüne ait izler tespit edildi.

Asırlar önce su ihtiyacının yerleşim yerlerine nakline dair izler taşıyan su sisteminde; kiremit boru, kanal ve oluklardan yaklaşık 4 kilometrelik hatla taşınan yer altı sızıntı ve biriken yağmur sularının, mağara ve su tünelleri aracılığıyla mahalledeki kuyu, bahçe havuzları, sarnıç ve çeşmelere aktarıldığı saptandı. Bölgede yıllarca verimli kullanıldığı belirlenen sistemin, özellikle iklim kriziyle mücadelede örnek sistemi barındırdığına dikkati çeken uzmanlar, su kıtlığıyla mücadelede asırlık yer altı su sisteminin yeniden işlevsellik kazandırılmasını önerdi.

Prof. Dr. Coşkun Erüz, keşfedilen yer altı su sisteminin örnek oluşturduğunu ve iklim kriziyle mücadeleye ışık tutacağını belirterek, “Orta Mahalle tarihte korunarak bugüne ulaşmış en eski yerleşim yerlerinden biridir. Oradaki kiliseden yola çıkarak 700 yıllık bir yaşam merkezi olduğu söyleniyor. Orta Mahalle’de aktif olarak kullanılan yağmur suyu hasadı denilen sistem, su kıtlığı çeken bölgede asırlardır yaşamın su ihtiyacını karşılamaktadır.” dedi.

Artvin-Çoruh Üniversitesi Mimarlık Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Güler Erüz, su hatlarının düzenlenip kullanılabilir hale gelmesinin mümkün olduğunu belirterek, “Günümüzde su kıtlığı dünyanın en büyük sorunlarından biri, temiz su azalıyor. Orta Mahalle’de su hasadı geçmişte yapılmış. Sular toplanmış ve hiçbir su boşa kullanılmamış.” ifadelerini kullandı.

Yöre halkından Müslüm Şirin, mahallesinde susuz kalan çeşmelerin suyla kavuşmasını istediğini belirterek, “Bu su mağaralarından akan sular, Orta Mahalle’deki tüm çeşmelere iletiliyordu. Tekrar açılmasını talep ediyoruz.” dedi.

Adnan Mehmet Kazancı ise “Tarihi sokak çeşmelerimizin ve sarnıçlarımızın yeniden ihya edilmesini bekliyoruz.” diye konuştu.