Anlaşmanın ABD askerlerinin sahaya konuşlandırılmasını ya da ağır askeri ekipman kullanımını içerip içermediği henüz net değil. Ayrıca operasyonlardan ne tür sonuçlar beklenildiği de açıklanmış değil.

İki ülkenin uyuşturucu sevkiyatlarını ele geçirmek veya yerel suç örgütlerini hedef almak için yaptığı koordinasyon yeni değil. Ancak bu iş birliğinin güçlendirileceğinin açıklanması, ABD Güney Komutanlığı Komutanı Francis Donovan’ın pazartesi günü Ekvador’u ziyaret etmesinin ardından geldi.

Aynı gün Ekvador Cumhurbaşkanı Daniel Noboa, uyuşturucu kaçakçılığı ve yasa dışı madenciliğe karşı “yeni bir aşamanın” başladığını ilan etti. Bu gelişmeler, Ekvador ile Kolombiya arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde yaşandı.

Donovan şu açıklamayı yaptı:
“Ekvador Silahlı Kuvvetleri’nin kadın ve erkek mensuplarını bu mücadeledeki sarsılmaz kararlılıkları için kutluyoruz. Ülkelerindeki narkoteröristlere karşı yürüttükleri sürekli operasyonlarla cesaret ve kararlılık gösteriyorlar.”

ABD’li general, toplantı sonrası temkinli açıklamalar yaptı. Ancak Noboa sosyal medya hesabından şu mesajı paylaştı:
“Mart ayında, ABD de dahil olmak üzere bölgedeki müttefiklerimizle ortak operasyonlar gerçekleştireceğiz. Ekvador halkının güvenliği önceliğimizdir ve ülkenin her köşesinde barışı sağlamak için mücadele edeceğiz.”

Daha sonra Ekvador İçişleri Bakanı John Reimberg, 15–30 Mart tarihleri arasında dört eyalette sokağa çıkma yasağı uygulanacağını ve bu süreçte polis ve askeri operasyonların yürütüleceğini açıkladı.

Ekvador son yıllarda tarihi bir suç dalgasıyla karşı karşıya. Noboa hükümeti, Kolombiya ve Peru’da üretilen kokainin büyük kısmının Ekvador limanları üzerinden sevk edilmeye başlanmasının bu artışın ana nedeni olduğunu savunuyor.

Noboa, organize suçla mücadele için daha fazla iş birliği ve kaynak sağlamak amacıyla ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem’i Quito’da ağırladı.

Ekvador Organize Suç Gözlemevi Direktörü ve güvenlik analisti Renato Rivera, CNN’e yaptığı açıklamada şöyle dedi:
“Ekvador’un ABD dış politikasıyla daha fazla uyum sağladığını görüyoruz.”

ABD'ye yaklaşan Ekvador, Küba'yla kriz yaşıyor. Noboa’nın hafta sonu Florida’da Trump ve Washington’a yakın bazı bölge liderleriyle yapılacak bir toplantıya davet edildiği belirtiliyor. Ayrıca Ekvador hükümeti çarşamba günü Küba’nın büyükelçisini ve diplomatik misyon üyelerini ülkeden sınır dışı etti. Dışişleri Bakanlığı nedenini açıklamadı ancak Havana’daki Ekvador büyükelçisi de geri çağrıldı.

Ekvador, ABD’nin “genişlet ve hazırla” stratejisinde kilit ortak. ABD Güney Komutanlığı’nın X’teki açıklamasında, iki ülkenin Ekvador’da “terörist” olarak tanımlanan örgütlere karşı operasyon başlattığı belirtildi.

Açıklamada bu operasyonların, Latin Amerika ve Karayipler’de narkoterörizmle mücadele konusunda ortakların kararlılığını gösterdiği ifade edildi.

Paylaşılan videoda ağaçlarla çevrili bir bölgede bir helikopterin havalanması ve başka bir helikopterin yerde beklemesi görülüyor. Ayrıca “gizliliği kaldırılmış” ibaresi bulunan bir güvenlik kamerası görüntüsünde kimliği açıklanmayan bir bölge üzerinde uçan helikopter ve yerdeki kişilerin gölgeleri dikkat çekiyor.

Görüntülerdeki helikopterlerden en az ikisinin Ekvador’a ait Eurocopter AS332 “Super Puma” olduğu belirlendi. Ekvador Savunma Bakanlığı ise güvenlik gerekçesiyle operasyonda ABD’ye ait uçakların bulunup bulunmadığını doğrulamadı.

Analist Rivera şu değerlendirmeyi yaptı:
“Uyuşturucu karşıtı alanda ortak çabalar var. Ancak ABD askerlerinin sahada olup olmadığı ya da sadece danışmanlık verilip verilmediği net değil.”

Rivera’ya göre ABD Güney Komutanlığı’nın açıklaması tesadüf değil. Çünkü Donald Trump son aylarda Latin Amerika’daki müttefiklerle iş birliği yaparak düzensiz göçü ve uyuşturucu ticaretini durdurmayı hedefleyen yeni bir stratejiyi güçlendirdi.

“Orta Doğu’daki çatışma başlamadan önce ABD bölgede terörizm ve narkoterörizme karşı yeni bir aşamaya geçmişti. Daha sonra Noboa da benzer bir açıklama yaptı.”

Rivera bu açıklamayı, Ekvador hükümetinin ocak ayında başlattığı Tam Taarruz adlı organize suç operasyonuna atıf olarak değerlendiriyor.

Ekvador’da suç dalgası. 3 Mart’ta Ekvador yetkilileri üç eyalette faaliyet gösteren bir uyuşturucu kaçakçılığı ağını çökertti. Operasyona ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA) ve Europol destek verdi.

Ekvador polisi 2025 yılında 222 tondan fazla uyuşturucu ele geçirdi. Buna rağmen suç dalgası durmuyor. Geçen yıl 9.216 cinayet kaydedildi. Bu, yaklaşık 18 milyon nüfuslu bir ülke için rekor seviyede.

En çok etkilenen şehirler Pasifik kıyısında, yani kokain sevkiyatının yapıldığı limanların bulunduğu bölgelerde yer alıyor.

Kolombiya ve Ekvador: Uyuşturucu ile mücadelede yeni rekabet. Analist Rivera’ya göre ABD ile Ekvador arasındaki askeri iş birliğinin güçlenmesi, Ekvador ile Kolombiya arasındaki ticari ve diplomatik gerilim ortamında gerçekleşiyor.

Ekvador yönetimi, Kolombiya’dan sınır güvenliğini artırmasını ve uyuşturucu kaçakçılığına karşı daha fazla iş birliği yapmasını talep ediyor. Rivera’ya göre Quito bu süreçte ABD ile daha yakın diplomatik ilişkiler kurarak bir hamle yapıyor.

Kolombiya Cumhurbaşkanı Gustavo Petro, pazartesi günü Ekvador sınırındaki Ipiales kentinde yeni bir radar kurulması talimatını verdi. Petro şu açıklamayı yaptı:
“Kokain ihracatı giderek daha fazla Ekvador üzerinden yapılıyor. Ipiales’te yasa dışı uçuşları takip etmek için modern bir radar kurulmasını emrettim. Ancak en büyük sorun ormanlar ve nehirler üzerinden yapılan geçişler. Bu yüzden iki ülkenin donanmalarının iş birliği hayati.”

Rivera’ya göre Kolombiya uzun yıllardır ABD’nin uyuşturucuyla mücadeledeki en önemli müttefiki. Ekvador ise bu rolün bir kısmını üstlenmeye çalışıyor. Ancak analist şu değerlendirmeyi yapıyor:
“40 yılı aşkın diplomatik ve güvenlik ilişkilerini değiştirmek kolay değil. Kolombiya hâlâ ABD için çok önemli bir ortak.”

Kolombiya’nın daha büyük bir ülke olması, operasyonel kapasitesi ve ticari gücü nedeniyle ABD için cazibesini koruduğu belirtiliyor.

Plan Colombia ve günümüzdeki durum. ABD destekli Plan Colombia, 1999 yılında kokain üretimiyle mücadele amacıyla başlatıldı. Milyarlarca dolar harcanan program sayesinde koka ekim alanı 2000’de 168.000 hektardan 2013’te 48.000 hektara düştü. Program 2015’te sona erdi. Ancak Kolombiya hükümetinin hesaplamalarına göre 2024 yılında koka ekimi yeniden yaklaşık 260.000 hektara ulaştı. Bu nedenle ABD geçen kasım ayında Kolombiya’nın uyuşturucuyla mücadelede başarılı ülke sertifikasını geri çekti.

Ekvador’un rolü. Ekvador büyük bir kokain üreticisi değil. Ancak bölgesel sevkiyat merkezi konumunda. Cumhurbaşkanı Noboa’nın umudu, ABD’nin soruna yalnızca Kolombiya ve Peru’daki üretim açısından değil, Ekvador limanları üzerinden yapılan dağıtım açısından da yaklaşması.