Adet kanındaki sağlık sırları nasıl araştırılıyor? Bilim insanları, rahim ağzı kanserinden diyabet, D vitamini eksikliği ve tiroid rahatsızlıklarına kadar adet kanının kadın sağlığını ilgilendiren pek çok konuda önemli bilgiler sakladığını keşfetti.

Pek çok kadın gibi Emma Backlund da adet kanı hakkında pek de fazla düşünmemeyi tercih ediyordu. Ancak 2023 yılında biyo-teknoloji girişimi NextGen Jane Backlund'dan adet kanını istediğinde kullandığı sekiz tamponu ayırdı ve bunları şirketin ABD'nin Kaliforniya eyaletinde bulunan laboratuvarına gönderdi. Bu epey alışılmadık bir istekti. Ancak Backlund özellikle de kendi gençliğinde yaşadığı acı verici deneyimleri günümüzdeki kız çocuklarının yaşamamaları için bu isteği yerine getirmekten mutluluk duymuştu. 27 yaşındaki yüksek lisans öğrencisi, "İlk defa 11 yaşıma bastığımda adet gördüm ve öleceğimi sandım" diye anlatıyor.

Backlund'un endometriozis rahatsızlığı tanısını alması 13 yıl sürdü. Dünya üzerinde 190 milyon insanı etkilediği düşünülen endometriozis, rahim dokusunun rahim dışında büyümesi ile oluşan, kronik ve hayat kalitesini olumsuz etkileyen bir rahatsızlık.

Bu rahatsızlığın tanısını koymak için genellikle laparoskopi yöntemi ile pelvik boşluğuna küçük bir kamera yerleştirilmesini içeren bir operasyon gerekiyor. NextGen Jane'nin kurucularından olan Ridhi Tariyal, bu rahatsızlığın tanısını koymak için daha hızlı, daha ucuz ve ameliyattan daha az fiziksel müdahale gerektirecek bir test geliştirmek için çalışıyor.

Adet kanının, yarısı normal kandan oluşuyor. Geri kalanı, proteinler, hormonlar, bakteriler ve endometriyal doku ile vajinal boşluk gibi yapılardan gelen hücrelerden oluşan karmaşık bir sıvı. NextGen Jane, adet kanında, "Kan, tükürük ve diğer örneklerden elde edilemeyen hücre türlerine dair izleri bulabilirsiniz" diyor.

Adet kanı, rahim içi kanseri, adenomiyoz ve endometrit gibi rahatsızlıklara dair ipuçları veriyor. Yapılan bir araştırma, yalnızca adet kanında bulunan 385 protein tespit etti. Araştırmaya katılan gönüllülerden adet kanını şişelemesini isteyen Metz, "Rahim aşağı yukarı bir greyfurt büyüklüğündedir. Ancak adet kanı dökülen endometriyumun tamamını içerir" diyor.

Adet kanı bilimsel araştırmalarda uzun süredir ihmal edildiği için endometriozis rahatsızlığına dair bir biyolojik gösterge olup olmadığı halen bilinemiyor. Ancak Metz ve araştırma ortağı olan genetik uzmanı Peter Greksen, 3 bin 700'ü aşkın kadını inceledi ve umut verici sonuçlar elde etti.

Adet kanının diyabetin tespitinde de yararlı olduğu kanıtlandı. 2021 ve 2024 yıllarında yapılan çalışmalarda, Kaliforniya merkezli girişim Qvin'in araştırmacıları, adet kanında ölçülen ortalama kan şekeri içeriğinin vücuttaki kan şekeri seviyelerini güvenilir bir şekilde yansıttığını buldu.

Bu araştırmalar, adet kanının sağlık sorunlarının tahmin edilmesinde kullanılabileceğini gösteriyor. Ancak adet kanı hakkında pek çok şey hala bir gizem olarak kalmaya devam ediyor.

Birçok araştırmacı, en büyük sorunun henüz mevcut tüm bileşenleri tanımlamamış olmamız ve bunların adet sırasında nasıl hızla değişebileceğini bilmiyor olmamız olduğu konusunda hemfikir. Araştırmalar henüz başlangıç aşamasındalar ve bu, kültürel önyargılardan kaynaklanıyor. Kadın sağlığı ile ilgili araştırmalar 2020 yılında küresel araştırma ve geliştirme fonlarının yalnızca %5'ini oluşturmuştur.