1961’de idam edilen eski başbakan Adnan Menderes için her yıl 17 Eylül'de İstanbul’daki Topkapı Anıt Mezarı’nda anma törenleri, farklı şehirlerde de bazı etkinlikler düzenleniyor. 1950-60 yılları arasında başbakanlık yapan Menderes, kabinesinin Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan ile birlikte idam edilmişti. Türkiye’nin idam edilen ilk ve tek başbakanı Menderes, Türkiye'deki güncel siyasi tartışmalar açısından önemli bir figür olmaya devam ediyor. Cumhurbaşkanı ve Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da “kendi demokrasi ve kalkınma atılımlarının kökenlerinin Menderes’e dayandığını” sık sık vurguluyor.

Menderes 1899 yılında, toprak sahibi büyük bir ailenin çocuğu olarak Aydın’da doğdu. Orta öğrenimini İzmir Kızılçullu’daki Amerikan Koleji’nde tamamladı. Kurtuluş Savaşı’na katılan Menderes’e İstiklal Madalyası verildi.

Uzun yıllar CHP’de siyaset yaptı. Cumhuriyetin ilk yıllarında Aydın’da çiftçilikle ilgilendi. 1930’da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası’na (SCF) girdi ve partinin il başkanı seçildi. Bu parti kapatılınca CHP’ye geçti ve CHP’nin Aydın İl Başkanı oldu. 1931’de Aydın milletvekili seçildi.

Menderes, etkili bir hatip olmasıyla mecliste dikkat çekiyordu. 1945 yılına gelindiğinde Köylüyü Topraklandırma Kanunu tasarısına karşı çıkarak muhalefet ekibi oluşturdu. 7 Ocak 1946’da Demokrat Parti’yi kurdu. 1950 seçimlerinde DP, oyların yaklaşık %55,2’sini alarak iktidara geldi ve Menderes başbakan oldu.

Ekonomi politikalarında, devletçilikten özel teşebbüse geçiş yapıldı ve yabancı sermaye girişi teşvik edildi. Arapça ezanın geri gelişi gibi dini konularda da adımlar attı. Menderes, Kore Savaşı'nda Güney Kore’yi desteklemek için asker gönderdi.

1960’a kadar 10 yıl boyunca beş hükümet kurdu. Ancak 1955’ten itibaren ekonomik sorunlar baş gösterdi ve hükümet, muhalefete karşı sert bir tutum geliştirdi. 1960 yılında gerçekleşen 27 Mayıs Darbesi sonrası, Menderes ve diğer DP’li siyasetçiler tutuklandı ve Yassıada’da yargılanarak idama mahkûm edildi.

Menderes, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde idam edilen ilk ve tek başbakan oldu. 1990’da Menderes’in ve arkadaşlarının itibarı iade edildi ve naaşları anıt mezara nakledildi. 2020 yılında Yassıada, Demokrasi ve Özgürlükler Adası adını aldı ve bir müze kuruldu.