Türkiye'de iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) 14 Ağustos'ta 25. yılını kutladı. 2001'de kurulan parti, 3 Kasım 2002'den bu yana iktidarda. Peki bu çeyrek asırlık dönemde Türkiye'de neler değişti? Bu dönemde yaşananları 10 ayrı başlık altında inceledik.

Ekonomide Farklı Dönemler, Farklı Politikalar

19 Şubat 2001'deki Milli Güvenlik Kurulu toplantısında yaşanan gerilim Türkiye'yi ekonomik krize sürükledi. O dönem Dünya Bankası'nda çalışan Kemal Derviş, Türkiye'ye davet edilip ekonomiden sorumlu devlet bakanlığına atandı. IMF ile stand-by anlaşması imzalandı ve yeni bir ekonomi programı uygulandı. AKP'nin de ilk yıllarında yoğunlaştığı en önemli gündemlerden biri ekonomi oldu.

Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selva Demiralp, 2002-2006 arasındaki yılların, yakın geçmişin "altın dönemi" olduğunu söylüyor. Bu dönemde doğrudan yabancı yatırımların rekor kırdığı, enflasyonun tek hanelere indiği ve makroekonomik istikrarın sağlandığı bir dönem yaşandı. Ancak 2007-2017 döneminde enflasyon ve Merkez Bankası üzerindeki baskılar artmaya başladı.

Dış Politika: Yumuşak Güç ile Sert Güç Arasında

AKP döneminde Türk dış politikası da çeşitli dönemlerden geçti. 2001'deki 11 Eylül saldırılarından sonra iktidara gelen AKP, ilk döneminde Irak savaşı ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin AB üyeliği süreçleri ile başa çıkmak zorunda kaldı. Zamanla yumuşak güç ve bölgesel politika izleme çabalarına yöneldi.

Demokrasi, Haklar ve Özgürlükler

Hukuk, demokrasi, haklar ve özgürlükler konusunda uluslararası endekslerde Türkiye'nin durumu, AKP iktidarının ilk yıllarında nispeten daha olumlu bir görüntü verirken son yıllarında ise düşüş göstermiştir. 2018'den itibaren "Özgür değil" kategorisinde yer alan Türkiye, 2026 yılında Sınır Tanımayan Gazeteciler Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 180 ülke arasında 163. sıraya geriledi.

Kadın Hakları

AKP, Türkiye'de kadın hakları konusunda önemli adımlar atmakla övünen bir parti oldu. 2004'te Anayasa'nın 10. maddesinde yapılan değişiklikle "kadın ve erkek eşit haklara sahiptir" hükmü getirildi. Ancak 2021'de İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmesi, kadın örgütlerinden büyük tepki çekti.

Eğitimde Değişiklikler

Zorunlu eğitim, sekiz yıldan 12 yıla çıkarıldı, üniversite sayısı arttı. 2013'te başörtüsü yasağı kaldırıldı. Ancak OECD verilerine göre Türkiye, 2022'de tüm branşlarda OECD ülkelerinin ortalamasının altında bir performans sergiledi.

Sağlıkta Dönüşüm

2003'te sağlıkta dönüşüm programı başladı. Tüm sağlık kuruluşları tek çatı altında toplanarak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kuruldu. Türkiye, 2025 verilerine göre nüfusun % 99'unun temel sağlık hizmetleri kapsamında olduğu görülüyor.

Kültürel Değişim

AKP, toplumda bir kültürel dönüşüm yaratmaya çalıştı. Ayasofya'nın cami olarak açılması gibi önemli adımlar atıldı. Son yıllarda ise içki düzenlemeleri, festivallerin iptali gibi muhafazakar değerlere uygun bir kültürel iklim oluşturma çabaları gözlemlendi.

Mega Projeler

Ulaştırma alanında önemli yatırımlar yapıldı, yüksek hızlı tren dönemi başladı, havalimanı sayısı arttı. Mega projeler, AKP'li yılların ruhunu anlatmak açısından önemli bir kavram oldu.

Bu 25 yıllık süreç, Türkiye'nin ekonomik, siyasi ve sosyal yapısında köklü değişikliklere sahne oldu.