Almanya'da Başbakan Friedrich Merz'in "iç savaş bitti, geri göndermeye başlayabiliriz" açıklaması, Almanya'daki on binlerce Suriyelinin geleceklerinden endişe duymasına yol açtı.

Almanya Başbakan Friedrich Merz'in Suriye'de iç savaşın sona erdiğini vurgulayarak "Artık onları geri göndermeye başlayabiliriz" demesi, ülkedeki Suriyelilerde endişe ve tepkilere yol açtı. Savaştan kaçarak sığındıkları Almanya'da yeni bir hayat kuran Suriyeliler, henüz güvenliğin tesis edilemediği, halkın yüzde 70'inin insani yardımlara muhtaç olduğu ülkelerine zorla geri gönderilmekten korkuyor. Alman vatandaşlığına geçmiş olanlar bile avukatlara başvurarak, "Beni de geri gönderebilirler mi?" sorusuna yanıt arıyor.

Hristiyan Demokrat (CDU) Friedrich Merz, kamuoyunda tartışmalara yol açan açıklamasında Suriyeli sığınmacıların gönüllü olarak ülkelerine dönmek isteyeceklerini düşündüğünü, bu olmazsa devletin imkanlarını kullanarak bu geri dönüşleri zorlayabileceklerini söyledi. Suriyeli sığınmacıların geri dönerek ülkelerinin yeniden inşasına destek vermesi gerektiğini savunan Merz, "Bu insanlar olmadan Suriye'nin yeniden imarı mümkün değil. Almanya'da olup da ülkeye dönmeyi reddedenleri elbette yakın gelecekte geri gönderebiliriz" dedi.

Alman Federal İstatistik Dairesi Destatis'in 7 Kasım'da açıkladığı son verilere göre Almanya'daki Suriyelilerin sayısı yaklaşık 1 milyon 200 bin. Büyük çoğunluğu 2015 sonrasında ülkeye gelen Suriyeliler arasında, burada doğan çocukların oranı yüzde 19 civarında. Almanya'ya gelen Suriyelilerin yalnızca bir kısmı, yaklaşık 290 bini sığınmacı statüsünde, yani yasal güvenceye sahip olarak ülkede bulunuyor. Suriyelilerin çok büyük bölümü ise geçici koruma statüsüne sahip. Bunlar geçici oturma izniyle ülkede bulunuyor ve çalışabilmek ya da okuyabilmek için bu izinlerini belli aralıklarla uzatmaları gerekiyor.

Aralık 2024'te Esad rejiminin devrilmesi sonrasında, Alman makamları, Suriyelilerin iltica taleplerine yönelik yaklaşımlarında değişikliğe gitti. Suriyelilerin sığınma başvurularının incelenmesi ilk etapta bir süreliğine askıya alınmıştı. Ancak daha sonra yeniden işleme alınan başvuruların büyük bir bölümü reddedilmeye başlandı. Ekim ayında sığınma başvurusu yapan Suriyelilerin yalnızca yüzde 0,8'i olumlu sonuç alabildi.

Alman hükümetinin birinci önceliğini, burada oturma izni olmayan, "suça karışmış olan ya da aşırılık yanlısı oldukları için sınır dışı edilmeyi bekleyen" Suriyelilerin ülkelerine geri gönderilmesi oluşturuyor. İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, Suriye hükümeti ile önce suçluların sınır dışı edilmesi, daha sonra da oturum izni olmayanların geri gönderilmesi için görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.

Alman hükümeti ikinci aşamada ülkede geçici koruma statüsüne sahip olan, çalışmayıp sosyal yardım alanları geri göndermek istiyor. Ama bunu zor uygulayarak değil, mali teşviklerle sağlamayı hedefliyor. Örneğin Aralık 2024'ten bu yılın Ekim ayına kadar 2 bin 869 Suriyeliye ülkelerine gönüllü olarak dönmeleri için mali teşvik verildi.

Almanya, eş zamanlı olarak Suriye'de ekonomik kalkınmaya ve siyasi istikrarın tesisine destek vererek, bu geri dönüşleri mümkün kılabilecek bir ortam yaratılmasına da katkı sunmak istiyor.

Alman hükümetinin "geri gönderme" politikaları hararetli tartışmalara yol açarken, Merz'in söylemlerinin aynı zamanda Almanya'ya yasadışı yollardan gelmeye niyetlenenleri caydırma amacı güttüğüne işaret ediliyor. Bu arada Merz liderliğindeki hükümet için düzensiz göçün sınırlandırılması, özellikle aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin yükselişi nedeniyle büyük önem taşıyor. Başbakan Merz, Almanya'ya gelen düzensiz göçmen sayısını azaltıp, Suriyelilerin ülkelerine dönmeye başlamasını sağlayarak, seçmen nezdinde güven kazanmayı hedefliyor.

Merz'in söylemleri, iltica ya da geçici koruma statüsüyle ülkede bulunan Suriyelilerin de oturum izinlerinin gelecekte uzatılmayabileceği şeklinde yorumlanıyor. Ancak Suriyelilerin kitlesel olarak geri gönderilmesi pek gerçekçi görülmüyor. Almanya'da birçok sektörde ciddi iş gücü açığı bulunduğuna işaret eden uzmanlar, hükümetin, topluma uyum sağlamış, çalışan, vergisini ödeyen Suriyelileri kaybetmek istemeyeceğini dile getiriyorlar.

Başbakan Merz, Suriye'nin yeniden inşasında Almanya'daki Suriyelilere ihtiyaç olduğunu, doktorlar ve kalifiye elemanlara Almanya'nın da ihtiyacı olduğunu, çalışan bu kesimlerin ülkede kalma perspektifine sahip olmaları gerektiğini söyledi.