Robot, okyanusun dibinde sekiz ay boyunca iletişimsiz kaldı. Bu durum, doğrudan gözlemin imkânsız olduğu uzak bölgeleri incelemek için bu tür cihazların ne kadar uygun olduğunu gösterdi.

Doğu Antarktika’daki buz sahanlıklarını incelemek için kullanılan bir denizaltı robotu, Denman ve Shackleton buz örtülerinin altında sekiz ay boyunca kaybolduktan sonra yeniden ortaya çıktı. Uluslararası Argo programının bir parçası olan cihaz, bu süre içinde iletişim kuramamıştı; fakat geri döndüğünde daha önce hiç elde edilmemiş verilerle geldi. Bu veriler, buzun kırılganlığı ve gelecekteki deniz seviyesi yükselişi üzerindeki etkisi hakkında kritik bilgiler sunuyor.

Robot, iki buçuk yılı aşkın süredir aşırı soğuk akıntılarda ilerliyor ve sıcaklık, tuzluluk, basınç, oksijen, pH ve nitrat gibi verileri içeren okyanografik profiller topluyordu. Bu ölçümler, CSIRO ve Australian Antarctic Program Partnership araştırmacıları tarafından değerlendirildi ve bulgular Science Advances dergisinde yayımlandı. Çalışma, doğrudan gözlem yapmanın neredeyse imkânsız olduğu bu uzak bölgelere erişimin bilimsel önemini vurguluyor.

Görevin en zor kısmı, robot buzul sahanlıklarının altında sıkıştığında yaşandı. Bu durum, cihazın yüzeye çıkıp uydu üzerinden veri göndermesini engelledi. Buna rağmen robot, beş günde bir, deniz tabanından buz tabakasının altına kadar uzanan profiller kaydetmeye devam etti. Bu veriler, Doğu Antarktika’daki bir buz sahanlığı altında yapılan ilk tam kesit olma özelliğini taşıyor ve kutup sisteminin evrimini modelleyen iklim projeksiyonlarının daha hassas hâle gelmesini sağlıyor.

Emsalsiz teknik analiz

Kayıtlar, Shackleton buz sahanlığının nispeten daha stabil olduğunu gösteriyor; çünkü tabanını hızlandırılmış erimeye sürükleyecek kadar sıcak sularla temas etmiyor. Buna karşılık Denman buzulu, alt yapısına ılık su girişini gösteren işaretler taşıyor. Uzmanlar, bu sıcak tabakanın kalınlığında meydana gelebilecek küçük değişikliklerin erime oranını artırabileceği ve dengesiz bir geri çekilmeyi tetikleyerek deniz seviyesini doğrudan etkileyebileceği konusunda uyarıyor.

Görevin en zorlu bölümü, robotun buz sahanlıklarının altında sıkıştığı o dönemdi; yüzeye çıkamamasına rağmen her beş günde bir ölçüm yapmayı sürdürdü. Bu verilerin elde edilmesi, Doğu Antarktika’da bir buz sahanlığı altında gerçekleştirilen ilk eksiksiz kesit olması açısından bilimsel bir dönüm noktası anlamına geliyor.

Kayıtlara göre Shackleton buz sahanlığı görece stabil ve tabanında erime yaratacak sıcak su yok. Denman buzulunun alt yapısına ılık su girişinin işaretleri var, bu da büyük risk oluşturuyor. Uzmanlara göre bu bölgelerdeki küçük sıcaklık ve katman değişimleri bile hızlı erime ve geri çekilme süreçlerini tetikleyebilir; bu da doğrudan küresel deniz seviyesini yükseltecek bir etkiye sahip olabilir.