Multivitaminler yaşlanma sürecini yavaşlatmaya yardımcı olabilir, ancak etkilerinin oldukça sınırlı olduğu görülüyor. Bu nedenle bazı uzmanlara göre bu takviyelere yapılan harcama çoğu durumda değmeyebilir.

Yeni bir çalışma, en az iki yıl boyunca günlük multivitamin takviyesi almanın biyolojik yaşlanmaya ilişkin bazı göstergeleri yavaşlatabileceğini gösterdi. Ancak gözlenen etki çok küçük ve özellikle zaten hızlanmış biyolojik yaşlanma belirtileri gösteren kişilerde daha belirgin.

Multivitaminlerin yaşlanmaya etkisi araştırıldı

Daha önce yapılan araştırmalar, multivitamin ve multimineral takviyelerinin yanı sıra kakaoda bulunan flavonoidlerin, yaşlı yetişkinlerde yaşa bağlı bazı kronik hastalıklar üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini öne sürmüştü. Ancak bu takviyelerin biyolojik yaşlanma süreçlerini doğrudan etkileyip etkilemediği net değildi.

Nature Medicine dergisinde yayımlanan yeni araştırma, bu soruyu incelemek için günlük multivitamin ve kakao özütü kullanımının yaşlanmayla ilişkili biyolojik göstergeler üzerindeki etkilerini karşılaştırdı.

Çalışma, ABD’de Brigham and Women’s Hospital ve Harvard Tıp Fakültesi araştırmacıları tarafından yürütülen geniş kapsamlı COSMOS (COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study) projesinin ek analizlerinden biri.

COSMOS projesinin temel amacı, günlük kakao özütü ve standart multivitamin kullanımının kalp-damar hastalıkları ve kanseri önlemeye yardımcı olup olmadığını araştırmaktı.

1000’e yakın kişi incelendi

Yeni analizde kronik hastalığı olmayan ve ortalama yaşı yaklaşık 70 olan neredeyse 1000 kişinin klinik verileri incelendi. Katılımcılar dört gruba ayrıldı:

  • Günlük kakao özütü + multivitamin
  • Günlük kakao özütü + plasebo
  • Multivitamin + kakao plasebosu
  • İki plasebo

Araştırmacılar, çalışmanın başında, 12 ay sonra ve iki yılın sonunda katılımcılardan kan örnekleri aldı. Amaç, biyolojik yaşı tahmin etmek için kullanılan beş epigenetik saat (DNA metilasyonu göstergeleri) üzerinde zaman içinde değişiklik olup olmadığını incelemekti.

Multivitaminlerin etkisi çok sınırlı

Araştırmacılar yaş, cinsiyet ve başlangıç koşulları gibi faktörleri dikkate aldıktan sonra kakao özütünün biyolojik yaşlanma üzerinde hiçbir etkisi olmadığını belirledi.

Multivitamin kullanan kişilerde ise iki epigenetik ölçümde biyolojik yaşın hafif şekilde yavaşladığı görüldü. Somut olarak, multivitamin kullananların tahmini biyolojik yaşı iki yıl sonunda kontrol grubuna göre 2,7 ile 5,1 ay arasında daha düşük çıktı.

Çalışmanın ortak yazarlarından ve Brigham and Women’s Hospital epidemiyoloğu Howard Sesso, sonuçların kısmen beslenme durumuyla açıklanabileceğini söyledi. Ancak epigenetik saatlerin aynı zamanda yaşla ilişkili başka risk faktörlerini de yansıtıyor olabileceğini belirtti.

Sonuçlar henüz kesin değil

Francisco de Vitoria Üniversitesi’nde biyoloji doktoru ve araştırmadan sorumlu dekan yardımcısı Carmen Romero Ferreiro, çalışmanın multivitamin takviyesinin biyolojik yaşlanma üzerindeki olası etkisine dair bazı kanıtlar sunduğunu söyledi. Ancak sonuçların henüz kesin olmadığını vurguladı.

Ferreiro’ya göre bu tür takviyeler, sağlıklı yaşam stratejilerinin bir parçası olabilir, ancak tek başına belirleyici bir müdahale olarak görülmemeli.

Araştırmanın yazarları da benzer şekilde temkinli. İstatistiksel olarak bir azalma görülse de bunun gerçek klinik bir anlamı olup olmadığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtiyorlar. Ayrıca multivitaminlerin yaşlanma üzerindeki etkisini açıklayacak biyolojik mekanizmaların anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Valensiya Biyomedikal Araştırma Enstitüsü’nden bilim insanı Jordi Pérez-Tur ise çalışmanın yalnızca bir ilişki gösterdiğini vurguladı. "Bu araştırma sadece multivitamin kullanımı ile yaşlanma hızındaki hafif düşüşün birlikte görüldüğünü gösteriyor. Bu iki durum arasındaki moleküler mekanizma henüz bilinmiyor. Yani ilişki nedensellik anlamına gelmez, ancak onu tamamen dışlamaz da."

Uzmanlar: En iyi yöntem sağlıklı yaşam

Uzmanlar, biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmanın en etkili ve bilimsel olarak en güçlü yöntemi olarak sağlıklı yaşam tarzını ve dengeli beslenmeyi gösteriyor.

Madrid Özerk Üniversitesi Önleyici Tıp ve Halk Sağlığı Bölümü profesörü Pilar Guallar-Castillón, konuyu çok daha net bir şekilde özetliyor: "Nature Medicine’de yayımlanan bu çalışmanın en mantıklı sonucu şudur: Multivitaminlere para harcamayı bırakın. Bu ürünlerin tüketiminde büyük ticari çıkarlar var, ancak güçlü klinik kanıtlar yok."

Uzman, insanların sağlıklarını korumak için takviyelere güvenmek yerine meyve ve sebzeden zengin, ultra işlenmiş gıdaların az olduğu bir beslenme düzenine yönelmelerini tavsiye ediyor. "Sağlığınız ve bütçeniz size teşekkür edecektir."