BBC, Rusya tarafından finanse edilen gizli bir şebekenin Moldova'da yaklaşan seçimlere müdahale etmeye çalıştığını ortaya çıkardı.

Gizli bir muhabir kullanarak bu ağın 28 Eylül'de yapılacak meclis seçimleri öncesinde Rusya yanlısı propaganda yapmaları ve Moldova'nın Avrupa Birliği (AB) yanlısı iktidar partisinin aleyhinde sahte haberler yaymaları halinde katılımcılara para sözü verdiğini keşfettik.

Katılımcılara Moldova'daki Rusya yanlısı muhalefetin destekçilerini bulup gizlice kaydetmeleri ve sözde bir anket yapmaları için para ödendi. Bu işlem var olmayan bir kuruluş adına yapıldığı için yasa dışı kabul ediliyor.

Ağın organizatörlerinden biri, bu anketin sonucunun seçim sonucunun sorgulanmasına zemin hazırlayabileceğini öne sürdü. İktidar partisinin kaybedeceğini öne süren sözde anket internette yayınlandı. Resmi anketlere göreyse Cumhurbaşkanı Maia Sandu'nun iktidardaki Eylem ve Dayanışma Partisi (PAS) şu anda Rusya yanlısı Yurtsever Seçim Bloğu'nun (BEP) önünde.

Bu gizli ağ ile Moldovalı oligark İlan Shor arasında bağlantılar tespit ettik. Shor, ABD tarafından "Kremlin'in kötü niyetli etki operasyonları" nedeniyle yaptırım listesine alındı ve şu anda Moskova'da kaçak yaşıyor. İngiltere de kendisine yolsuzluk nedeniyle yaptırım uyguluyor.

Moldova Emniyet Müdürü Viorel Cernauteanu, BBC Dünya Servisi'ne yaptığı değerlendirmede "2024'te [İlan Shor'un] kampanyasının odak noktası paraydı. Bu yıl ise odak noktası dezenformasyon" dedi.

BBC Dünya Servisi, Telegram adlı mesajlaşma uygulaması üzerinden koordine edilen dezenformasyon ağına bir muhbir tarafından gönderilen bir bağlantı aracılığıyla sızdı. Böylece demokrasi karşıtı bir propaganda ağının nasıl işlediğine dair önemli fikirler edindik.

Gizli görevdeki muhabirimiz Ana ve diğer 34 kişiden "ajanları hazırlayacak" gizli çevrimiçi seminerlere katılmaları istendi. "Mutfağınızdan ulusal liderliğe nasıl geçilir?" gibi başlıklarla yürütülen seminerler, bir eleme süreci görevi görüyor gibiydi.

Ana ve diğerleri öğrendikleriyle ilgili düzenli olarak sınava giriyorlardı. Juc, Ana'ya seçim öncesinde TikTok ve Facebook paylaşımları yapması için kendisine ayda 3.000 Moldova leyi (yaklaşık 7500 lira) ödeneceğini ve paranın Rusya Savunma Bakanlığı'nın resmi bankası olarak faaliyet gösteren Promsvyazbank üzerinden gönderileceğini söyledi.

Ana ve diğer yeni üyeler ChatGPT kullanarak sosyal medya gönderileri üretmek üzerine eğitim aldı. Bu eğitimlerde içeriğin "gerçeklikten ziyade biraz hiciv içeriyorsa insanları cezbettiği" söylendi ancak gönderilerin "organik" hissettirmesi için çok fazla yapay zeka kullanımından kaçınılması gerektiği vurgulandı.

Ağ sadece dezenformasyon yayınlamadı. Juc ayrıca Ana'ya Moldova'nın başkentindeki insanlarla seçimlerde tercih ettikleri adaylar hakkında görüşerek gayri resmi bir anket yapması için saatte 200 Moldova leyi (yaklaşık 500 lira) nakit para teklif etti. Bu görevi yerine getirmeden önce katılımcılara ankete katılanları nasıl kurnazca etkileyebilecekleri konusunda eğitim verildi.

Elimizdeki kanıtlar muhabirimizin katıldığı ağın Rusya tarafından finanse edildiğine işaret ediyor. Ana, Alina Juc'un telefonda Moskova'dan para istediğini duydu ve para istediği anları kayda aldı. Juc'u "Dinle, Moskova'dan para getirebilir misin... Sadece benimkilere maaşlarını vermem gerekiyor" derken görüntüledik.

Rusya'nın İngiltere büyükelçiliği dezenformasyon ve seçimlere müdahale olaylarına karıştığını reddetti ve Moldova'daki seçimlere asıl müdahale edenin AB olduğunu iddia etti.