Bayram çikolatasının tadı neden eskisi gibi değil?

Bayram çikolatasının tadı uzun süredir değişiyor. Çikolatanın ana maddesi olan kakaonun fiyatının geçen yıl rekor kırmasının ardından çikolata üreticileri, yeni formüllerle çikolata ve şekerleme pazarını büyütmeye devam ediyor. Çikolatanın kakao yağı, şeker, sütten oluşan tarifinin yerini daha ucuza mal edilen ve daha uzun raf ömrüne sahip ürünler alıyor. Bu da tüketicilerin damak zevkini değiştiriyor. Öyle ki yeni formüllere alışanlar gerçek çikolatanın tadını sevmeyebiliyor.

Türkiye'de gıda enflasyonunun yüksek seyretmesinin yanında bayramla birlikte artan talep fiyatları daha da yukarı çekiyor.

Tüketici Birliği: 2024'ün zam şampiyonu çikolata oldu

Tüketici Birliği Federasyonu Market Endeksi Çalışma Grubu'nun BBC Türkçe ile paylaştığı verilere göre, 2024'ün zam şampiyonu çikolata oldu. Federasyon, Market Endeksi Çalışması ile Türkiye çapında beş farklı il, sekiz farklı market ve 368 farklı ürünün bulunduğu, 47 ürün grubu üzerinde fiyat takibi yapıyor. Endekse göre 2024'te çikolatanın fiyatı yüzde 206'dan fazla arttı. Bu artışta ham madde fiyatlarındaki rekor artışlar etkili oldu. Kakaonun küresel piyasalarda fiyatı geçen sene tüm zamanların rekorunu kırdı.

Kakao fiyatındaki rekor artış iklim kriziyle bağlantılı

Kakao, kakao ağacının çekirdeklerinden üretiliyor ve çikolatanın ana bileşeni. JP Morgan'da tarımsal emtia stratejisti Tracey Allen, Batı Afrika'da çoğunlukla küçük çiftliklerde yapılan üretimin hava etkilerine maruz kalmasının yüksek olduğunu belirtiyor.

Şubat ayında yayımlanan bir araştırmaya göre kakao fiyatlarının 2024'te dünya çapında rekor kırması doğrudan iklim kriziyle bağlantılı.

Araştırmalar, kakao üretiminin yaklaşık yüzde 80'inin yapıldığı Batı Afrika bölgesinde haftalarca süren yüksek sıcaklıkların hasatta düşüşlere neden olduğunu ortaya koyuyor.

Çikolata ve şekerleme fiyatları artıyor

TÜİK verilerine göre, Şubat ayında çikolata ve şekerlemeler adlı ürün grubunun fiyatı aylık yüzde 6'dan fazla arttı. Yıllık olarak ise bu artış yüzde 73'e yakındı. Türkiye, OECD ülkeleri arasında gıda enflasyonunun en yüksek olduğu ülkelerden biri.

Gerçek çikolata pazarı daralıyor

Düşen alım gücü ve kakao fiyatlarındaki artışın da katkısıyla üreticiler çikolata ve şekerleme pazarını büyütmek için yeni formüller deniyor. Gerçek çikolata, kakao yağı, süt ve şeker muhteva eden ürüne verilen ad. Ancak alternatif ürünler, yani kokolinler, kakao yağı yerine palm yağı gibi bitkisel yağlar ve süt yerine süt tozu ve peyniraltı suyu gibi katkı maddeleri kullanılarak üretiliyor.

Bu durum, yüksek gelir grubunun gerçek çikolata tüketirken, orta ve düşük gelir grubunun alternatif ürünlere yönelmesine neden oluyor. Aroma vericiler ve tatlandırıcıların etkisiyle tüketicilerin ürünleri gerçeğinden ayırt etmesi zorlaşıyor.

Çevresel maliyetler

Üreticiler kakao ağacı tarlaları oluşturmak için doğal orman alanlarını yok ediyor. Çevre odaklı hak savunucuları, yüksek ormansızlaşmanın ana sebeplerinden birinin kakao çiftçiliği olduğunu vurguluyor.

Kısacası, bayram çikolatalarının tadının değişmesinde sadece içerik değil, tüm bu koşulların da etkisi büyük.