Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda ve TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonuyla gerçekleştirilen 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi boyunca araştırmacılar, deniz buzlarının erimesinin deniz ekosistemi üzerindeki etkilerini, mikroplastiklerin kirletici taşıyıcı rolünü, Arktik’te nadir görülen Sei balinalarının bölgeye gelişi gibi dikkati çeken gözlemleri ve farklı disiplinlerdeki projelerden elde edilen ön bulguları kayıt altına aldı.

Kutup sularında nadiren görülen Sei balinaları, iklim değişikliğine bağlı olarak göç yollarında ve yaşam alanlarında değişimler gösterebiliyor. Bilimsel çalışmalar, son yıllarda bu türün Arktik Okyanusu’nda alışılmışın dışında bölgelerde görüldüğünü ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu durumun deniz suyu sıcaklığındaki değişime, buz örtüsünün erimesi ve Atlantik kaynaklı ılık suların bölgeye ilerlemesiyle ilişkili olabileceğini belirtiyor.

AA muhabirine değerlendirmede bulunan sefer katılımcısı ve İstanbul Üniversitesi doktora öğrencisi Güldehan Deryal, küresel iklim değişikliği sebebiyle mecburen gerçekleşen habitat değişikliğinin Arktik'te yüksek oranda hayvanları nasıl etkilediğinin gördüklerini belirterek "Çünkü artık yaşayamadıkları sulardan çıkıp başka sulara göç etme isteğindeler."

Deryal, 5. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferine İstanbul Üniversitesi Kutup Araştırmaları Grubu olarak 3 projeyle katıldıklarını ifade etti:

  1. Fitoplanktonların toksin üretim süreçleri ile ilgili.
  2. Svalbard Adası’nda artan turizm ile beraber gemi boyar maddelerinin yüzey sularında artan konsantrasyon takibi.
  3. Mikroplastikleri bir pasif örnekleyici olarak kullanarak üzerlerinde tutunmuş organik kirleticilerin tespitini sağlamak.

Deryal, son 30 yılda artan plastik kullanım ve tüketimi ile beraber tüm denizlerde mikroplastik, makroplastik ve hatta nanoplastiğe ulaşıldığını belirtti. "Arktik gibi ulaşılması zor ve operasyonel süreci meşakkatli olan yerler için mikroplastikleri aslında faydamıza kullanmak hedefimiz ve mikroplastiği bir pasif örnekleyici olarak kullanacağız."

Doç. Dr. Erhan Arslan, deniz buzlarının erimesinin deniz ekosistemini etkilediğini ve araştırmacıların su ölçümleri yaptığını belirtti. Araştırmaların sonuçları, uluslararası makalelerle paylaşılacak.

Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk, sefere üç projeyle katıldıklarını ifade ederek, eDNA yöntemiyle deniz memelilerini takip ettiklerini ve mikroplastik kirliliğini incelediklerini belirtti. Mikroplastiklerin artık dünyanın en ücra köşelerinde bile bulunduğu ve Arktik’te plastik varlığını görmekten üzüntü duyduklarını vurguladı.