Gün uzunluğundaki oynamalar, Dünya’nın katı iç çekirdeği ile kayalık manto katmanı arasındaki kütleçekimsel etkileşimlerden ve açısal momentumun korunması prensibinden ileri gelir. Nature dergisinde yayımlanan araştırma, katı iç çekirdeğin sabit durmadığını ve 10 yıllık periyotlarda biçim değiştirerek beklenenden çok daha dinamik bir yapı sergilediğini ortaya koyuyor.

ÇEKİRDEK VE MANTO ARASINDAKİ DÖNME DENGESİ

Dünya'nın sıvı dış çekirdeğinin dönme hızı sabit değildir; onlarca yıllık periyotlarla hızlanıp yavaşlayabilir. Fizik kuralları gereği toplam açısal momentumun korunması için dış kabuğu taşıyan kayalık manto katmanı buna zıt yönlü tepki verir. Sıvı çekirdek hızlandığında manto yavaşlar, çekirdek yavaşladığında ise manto hızlanır. Mantonun dönme hızındaki bu minik değişimler, gün uzunluğuna milisaniyelik oynamalar olarak yansır.

GEZEGENİN MERKEZİNDEKİ GİZLİ KÜTLEÇEKİMSEL TORK

Alberta Üniversitesi araştırmacıları Huifeng Zhang ve Prof. Mathieu Dumberry, iki katman arasındaki bu etkileşimin arkasında "kütleçekimsel tork" gücünün yattığını kanıtladı. Tam küre şeklinde olmayan katı iç çekirdeğin dönme hızındaki değişimler, mantodaki düzensiz kütle dağılımıyla çekimsel etkileşime girer. Bu etkileşim mantoyu doğrudan etkileyerek günün süresini milisaniyeler düzeyinde değiştirir.

İÇ ÇEKİRDEK BEKLENENDEN ÇOK DAHA DİNAMİK

İç çekirdek ile manto sınırında oluşan elektromanyetik direnç ve sürtünme (çekirdek-manto sınırı torku), gün uzunluğundaki değişimin sınırsız olmasını engeller. Gün süresi, bu sınır torku ile kütleçekimsel tork arasındaki hassas dengeye göre şekillenir. Elde edilen bulgular, katı kabul edilen iç çekirdeğin 10 yıllık zaman dilimlerinde biçim değiştirebildiğini ve gezegenin merkezinin son derece hareketli bir yapıya sahip olduğunu kanıtlıyor.