Ankara 18. Aile Mahkemesi, reddedilen boşanma davası sonrası getirilen "1 yıllık bekleme" şartının Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkeme, fiilen bitmiş evliliklerin bu süreyle gereksiz yere uzatıldığını, tarafların özel hayatına ve aile düzenine müdahale edildiğini belirtti.

Ankara 18. Aile Mahkemesi, baktığı bir boşanma davasında Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin son fıkrasında yer alan "1 yıllık bekleme" düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine vardı. Reddedilen boşanma davası sonrası "ortak hayat yeniden kurulamazsa boşanmaya karar verilir" hükmünde yer alan 1 yıllık bekleme şartının iptali istendi. Mahkeme, fiilen biten bir evliliğin bekleme şartıyla uzatılmasının, tarafların özel hayatına ve aile düzenine gereksiz müdahale oluşturduğunu ifade etti.

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinde, reddedilen boşanma davası sonrası ortak hayatın 3 yıl içinde yeniden kurulamaması halinde eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verileceği düzenleniyordu. Anayasa Mahkemesi, 22 Şubat 2024 tarihli kararıyla bu hükümdeki "3 yıl" süresini ölçülülük ilkesine aykırı bularak iptal etmiş ve onun yerine 1 yıl olarak hüküm vermişti.

Ankara 18. Aile Mahkemesi tarafından verilen başvuru dilekçesinde dikkat çeken tespitler yer aldı:

  • Boşanma 11 yılı buluyor: İlk boşanma davasının reddi, istinaf ve temyiz süreçleriyle birlikte kesinleşme sürecinin yıllara yayıldığı; üzerine getirilen 1 yıllık zorunlu bekleme ve ardından açılacak ikinci davayla toplam sürecin 11 yıla kadar uzadığı vurgulandı. Bu durumun ölçülülük ilkesine aykırı olduğu belirtildi.
  • Özel ve aile hayatı: Biten bir evliliğin bekleme şartıyla uzatılmasının, tarafların özel hayatına ve aile düzenine gereksiz müdahale oluşturduğu; velayet, kişisel ilişki, nafaka ve konut gibi geçici düzenlerin belirsizliğe sürüklendiği ifade edildi.
  • Haklara erişim engelleniyor: "Bekleme" zorunluluğunun boşanma hakkına makul olmayan engel oluşturduğu, hakka erişimi geciktirdiği ve belirlilik ile öngörülebilirlik ilkelerini zedelediği kaydedildi.
  • 1 yıl bekleme gereksiz: Yargıtay içtihatlarında, uzun süre aynı çatı altında birleşmemenin zaten TMK 166/1 kapsamında evliliğin temelinden sarsılması için yeterli sayıldığı hatırlatıldı. Bu nedenle "ret sonrası ayrıca 1 yıl bekleme"nin gereksiz olduğu, hatta "ret kararının ertesi günü dava açılabilmeli" değerlendirmesi yapıldı.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Ankara 18. Aile Mahkemesi’nin başvurusunu yapılan toplantısında ilk inceleme kapsamında görüştü. Dosya, esas inceleme safhasına geçilmesi için raportör görüşüyle birlikte önümüzdeki günlerde yeniden gündeme alınacak. Yüksek Mahkeme’nin vereceği karar, boşanma hukukunda "ret sonrası bekleme" kuralının geleceğini belirleyecek.