Çiğ tavuk yıkanmalı mı? Sosyal medyayı bölen soru

Tavuğu pişirmeden önce yıkıyor musunuz? Bu, sosyal medyada şiddetli tartışmalara yol açan bir soru. Aslında Batı dünyasının büyük bir bölümünde uygulanan resmi gıda güvenliği tavsiyesi açık ve net; çiğ tavuğu yıkamayın çünkü bu zararlı bakterilerin yayılmasına neden oluyor. Fakat dünya genelinde birçok aşçı için bu, temizlik ve özen kavramlarıyla yakından ilişkili, kültürel bir gelenek.

Jamaikalı şef ve yazar April Jackson, "Tavukları yıkadığım anları bazı videolarıma kasten dahil ediyorum çünkü bunun çok tartışılan bir konu olduğunu biliyorum" diyor. Bazıları, tavukların bir kapta veya lavaboda yıkanmaması gerektiğini, bunun iğrenç bir davranış olduğunu söylüyor. Ancak bazıları da yıkanmamış tavuk yemenin hijyenik olmadığını düşünüyor.

Yıkanmamış tavuğa duyulan güvensizlik, Asya, Karayipler, Güney Amerika, Afrika ve bazı Akdeniz kültürlerindeki birçok hanede hissediliyor. Bilim, çiğ tavukta gıda zehirlenmesine neden olan kampilobakter ve salmonella bakterileri bulunduğunu ve mutfakta tavuk yıkamanın hastalığa neden olabilecek mikro damlacıklar oluşturduğunu ortaya koyuyor.

İngiltere'deki Reading Üniversitesi'nden gıda mikrobiyolojisi doçenti Dr. Kimon-Andreas Karatzas, tavuk yıkandığında görünmez bakterilerin lavabo, mutfak tezgahı ve yakındaki yiyeceklerin üzerine yayılabileceğini belirtiyor. Karatzas, çiğ tavuğa kimyasal bir madde uygulayarak bakterilerin ultraviyole ışık altında görülebilmesini sağlayan bir deney yaptı. Tavuğu musluğun altında 10 saniyeden az bir süre yıkadıktan sonra, bakterilerin etkilenen yüzeylere bulaştığını gösterdi.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kampilobakter, ishal hastalıklarının küresel ölçekteki dört temel nedeninden biri ve çoğunlukla küçük çocuklarda ishal ve kusmaya neden olan en yaygın bakteriyel sebep. Kampilobakter, aşılanma programları sayesinde salmonella seviyelerini düşürmesine rağmen daha tehlikeli bir bakteridir. Her iki bakteri de tavukların bağırsaklarında doğal olarak bulunur ve kesim ile işleme sırasında etin yüzeyini kirletebilir.

İngiltere Gıda Standartları Kurumu, ülkede her yıl 250 binden fazla kişinin enfekte olduğunu belirtmektedir. Enfeksiyon belirtileri genellikle iki ila beş gün sonra ortaya çıkıyor ve en yaygın semptomlar arasında kanlı ishal, karın ağrısı, ateş, baş ağrısı, mide bulantısı ve kusma bulunuyor.

2024'te Food Control adlı bilimsel dergide yayınlanan bir araştırmaya göre, Güneydoğu Asya'daki sekiz ülkedeki katılımcıların %96'sı tavuklarını yıkadıklarını belirtti. Son 10 yılda yapılan araştırmalar, Batı dünyasında tüketicilerin %70 ile %39'unun tavuklarını yıkadığını göstermektedir. Çok sayıda bölgede et ve tavuk kesimi, suya ve hijyenik yüzeylere erişimin sınırlı olduğu açık hava pazarlarında yapıldığından, tavuğu yıkamak gerekli bir adım olarak görülüyor.

Sonuç olarak, tavuk yıkamanın birçok kişi için sadece hijyenle ilgili değil, aynı zamanda kültürel bir bağlılık olduğunu da belirtmek gerekir. Ancak bilimsel veriler, tavuk etinin yıkanmasının sağlık açısından risk taşıdığını ortaya koymaktadır.