Avrupa'nın önde gelen strateji düşünce kuruluşları arasında yer alan Special Eurasia'nın son raporunda Kuşak-Yol Projesi'nde büyük bir rekabetin başladığı analizine yer verildi. Analize göre, Çin, Afganistan’ı Kuşak-Yol İnisiyatifi’ne dahil etmek için diplomatik temaslarını hızlandırırken, bölgedeki güvenlik sorunları büyük engel oluşturuyor. Pekin’in Afganistan üzerinden Orta Asya’ya uzanan ticaret hatlarını güçlendirme stratejisi, Rusya ve İran’ın devreye girmesiyle büyük bir rekabete de dönüşmüş durumda. Analizler, Çin’in ekonomik açılımlarının Rusya ve İran'ın alternatif koridor projeleriyle dengelendiğini ve bölgenin büyük bir rekabet alanına sahne olduğunu ortaya koyuyor.

O raporda yer alan önemli analizler ise şu şekilde:

  • Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin, Kabil’de Afganistan Başbakanı Molla Muhammed Hasan Ahund ile görüşmesi, Pekin'in Kuşak Yol İnisiyatifi'ni genişletme adımı olarak yorumlanıyor.

  • Ticaret Hedefleri: 20 Ağustos 2025’te, Wang Yi, Kabil’de Taliban yönetiminin üst düzey yetkilileriyle bir araya geldi. Görüşmede madencilik, tarım ve altyapı yatırımları başta olmak üzere ekonomik iş birliği ile güvenlik düzenlemeleri ele alındı. Çin, Afganistan’ın egemenliğine destek verdiğini ve mali kısıtlamaların kaldırılmasını istedi.

  • Terör Riski Engel: Çin’in Afganistan politikası ekonomik fırsatlarla güvenlik kaygılarının bir arada olduğu bir denklem üzerine kurulu. Pekin, batı sınırlarını istikrara kavuşturmak, ayrılıkçı Uygur grupların faaliyetlerini sınırlamak ve güvenilir kara koridorları oluşturmak istiyor. Ancak Taliban yönetimi, DEAŞ Horasan terör örgütü gibi saldırılarla karşı karşıya kalıyor.

  • Rusya ve İran Devrede: Rusya, Taliban’ı tanıyarak Afganistan üzerindeki nüfuzunu koruma çabasına girmiş durumda. İran, Çabahar Limanı üzerinden Afganistan’ı kendi ticaret hatlarına bağlamayı planlıyor. Bu durum, Pekin’in Afganistan’daki ekonomik hamlelerini dengeleyecek alternatif güzergahlar sunuyor.

  • Jeopolitik Belirsizlikler: Çin’in Afganistan’daki varlığı "uzun vadeli bir yatırım" olarak tanımlanıyor. Ancak güvenlik açığı her geçen gün büyüyor. Uzmanlar, Pekin’in Afganistan’da başarıya ulaşabilmesi için hem güvenlik hem de diplomatik alanda bölgedeki istikrarı güçlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi halde, Kuşak-Yol İnisiyatifi’nin Orta Asya ayağının jeopolitik belirsizliklerin gölgesinde kalma riski çok yüksek.