Çinli şirketler, yeni yatırım ve üretim alanları arayışlarında Türkiye'yi tercih etti. Bu şirketler arasında BYD, Chery ve SWM Motor yer alıyor. Peki Çin sermayesinin Türkiye'ye olan bu ilgisinin arkasında hangi sebepler yatıyor? İşte yorumlar...

ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni gümrük tarifeleri ile fitilini ateşlediği küresel ticaret savaşları, özellikle ABD karşısında giderek güçlenen Çin ekonomisini tehdit ediyor. Çin ise ABD'nin yeni oyun planı karşısında yeni pazarlar ve üretim alanları arayışına girmiş durumda. Çin'in ABD vergilerinden kurtulmak için üretimde seçtiği ülkelerden biri de Türkiye oldu.

Sadece son bir yılda Çinli şirketlerin Türkiye'de otomotivden enerjiye farklı alanlarda milyarlarca dolarlık yatırım yapacağı açıklandı. Halihazırda Türkiye'de bin 200'den fazla Çinli şirket faaliyet gösterirken Çin sermayesinin Türkiye'deki toplam yatırımları da 7 milyar doları aşmış durumda. DW Türkçe'ye konuşan iş dünyası temsilcileri ve akademisyenlere göre Çin, özellikle Avrupa Birliği (AB) pazarında güçlenmek için Türkiye'yi bir üretim üssü haline getiriyor.

ABD-Çin ticaret savaşları, Çinli firmaları alternatif pazarlara yönelmeye mecbur bırakıyor. Bu bağlamda Türkiye, hem tarafsız konumu hem de yükselen pazar potansiyeliyle öne çıkıyor. Amerikan pazarında karşılaştıkları tarifeler ve kısıtlamalar Çinli şirketleri Avrupa'ya daha doğrudan ulaşabilecekleri bölgelerde üretim yapmaya teşvik ederken Türkiye bu denklemde stratejik bir alternatif haline geliyor.

BYD, Chery ve SWM Motor'dan yatırım kararı

Sadece son birkaç yılda Çinli şirketlerin Türkiye'de öne çıkan yatırımlarına bakıldığında, enerji, altyapı, lojistik, finans, madencilik ve telekomünikasyon sektörlerinin öne çıktığı görülüyor. Bu yatırımlar içerisinde özellikle elektrikli otomobil üreticisi BYD'nin Türkiye'yi bölgesel üretim üssü olarak seçmesi dikkat çekiyor. BYD, Manisa'da 1 milyar dolarlık yatırımla yıllık 150 bin araç kapasiteli bir fabrika kurmayı planlıyor. Söz konusu fabrikanın tamamlandığında yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlaması ve 2026 yılı içerisinde faaliyete geçmesi planlanıyor. BYD'nin 2024 satışları 100 milyar dolar eşiğini aşarak ABD'li elektrikli otomobil devi Tesla'yı geride bırakmıştı.

Otomotivdeki bir diğer önemli Çin yatırımı da Chery markasından geldi. Çinli şirketin Samsun'da 1 milyar dolara mal olacak bir otomobil fabrikası yatırımı yapacağı açıklandı. Çin'in önde gelen otomotiv üreticilerinden SWM Motor ise Temmuz 2024'te resmi internet sitesinden yaptığı açıklamada, Balkan ülkeleri ve AB pazarına yönelik olarak yıllık 50 binden fazla araç üretim kapasitesine sahip bir üretim tesisini Türkiye'de kuracağını ilan etti.

Türkiye'nin jeostratejik konumu etkiliyor

Türkiye'nin Çinli yatırımcılar açısından birkaç temel avantaja sahip olduğunu kaydeden Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Çin İş Konseyi Başkanı Korhan Kurdoğlu, Türkiye'nin jeostratejik konumunun, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi bağlamında büyük önem taşıdığını ifade etti. Türkiye, Avrupa, Orta Doğu ve Afrika pazarlarına açılan bir lojistik köprü olarak Çinli şirketler için hem üretim hem de dağıtım üssü niteliğinde.

Türkiye'deki üretim maliyetlerinin rekabetçi olması ve yatırım teşvik politikalarının bu ilgiyi beslediğini ifade eden Kurdoğlu, "Çinli yatırımcılar artık sadece al-sat değil, entegre üretim ve teknoloji transferi odaklı uzun vadeli yatırımlara yöneliyor. Türkiye'de bu noktada güvenilir ve istikrarlı bir ortak olarak öne çıkıyor" diyor.

Çin ile Türkiye arasındaki ticarete bakıldığında, Çin lehine büyük bir dengesizlik olduğu görülüyor. Son 10 yılda Türkiye'nin Çin'e ihracatı 2,5 milyar dolardan 3,5 milyar dolara çıkarken; aynı dönemde Çin'den yaptığı ithalat ise 24,8 milyar dolardan 45 milyar dolara yükseldi. Türkiye'de doğrudan yatırım yapan Çinli şirketlerin sayısının artması ile dış ticaretteki bu dengesizliğin de zamanla azalacağı öngörülüyor.

DW Türkçe'ye konuşan Kırklareli Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sinan Alçın, yakın gelecekte hem Çin ile Türkiye arasındaki ticaretin hem de Çinli şirketlerin Türkiye yatırımlarının artarak devam edeceğini dile getiriyor.