Cumartesi Anneleri'nin sembol ismi Emine Ocak hayatını kaybetti. Bu haber ilk olarak 24 Mayıs 2024'te Cumartesi Anneleri'nin 1000. hafta eylemi için hazırlanmış ve yayımlanmıştır. Geçen yıl Mayıs ayında 1000. hafta eylemlerini gerçekleştiren Cumartesi Anneleri'nin öne çıkan isimlerinden Emine Ocak'ın hayatını kaybettiği duyuruldu. Cumartesi Anneleri ve İnsan Hakları Derneği'nin sosyal medya duyurusunda, "Cesaretiyle, ısrarı ve kararlılığıyla hakikat ve adalet mücadelemizin en güçlü sesi Emine Ocak'ı kaybettik" ifadeleri yer aldı. Emine Ocak, Cumartesi Anneleri'nin 1995'ten beri sürdürdüğü eylemlerde ilk adımı atmıştı.

Cumartesi Anneleri'nin eylemleri, Mart 1995’te İstanbul Gazi Mahallesi'nde yaşanan olaylardan kısa süre sonra başladı. Bu olayların ardından 21 Mart'ta gözaltına alınan Hasan Ocak ortadan kayboldu. Annesi Emine Ocak, ailesi ve yakınları, Hasan Ocak'ın bulunması için çeşitli eylemler yaptı. Hasan Ocak’ın işkenceye maruz kalmış cansız bedeni, yaklaşık iki ay sonra, 15 Mayıs 1995 yılında kimsesizler mezarlığında bulundu. Bu süreçte Ocak'ın yakınlarının yaptığı eylemler, zorla kaybetmelere karşı adalet talep eden ailelerin mücadelesine dönüştü. Bu kapsamda ilk kez küçük bir grup 27 Mayıs’ta Galatasaray Lisesi önünde eylem yaptı.

Eylemciler, Arjantin’de 1976-1983 yılları arasındaki cunta döneminde kaybedilen ya da katledilen çocuk ve torunları için eylem yapan Plaza de Mayo, diğer bir isimle Mayıs Anneleri'nden de esinlenmişti. Göstericiler, ellerinde kaybettikleri yakınlarının fotoğraflarıyla sessiz oturma eylemi yapıyordu. Aileler, zorla kaybedilen yakınlarının bulunmasını ve bunu yapan faillerin cezalandırılmasını talep ediyordu. Bu kişilere kamuoyunda Cumartesi Anneleri denmeye başlandı. Zamanla kamuoyunun ilgisini çeken küçük eylemci grup büyüdü, her Cumartesi binleri bulan insan kalabalıkları buluşmaya başladı. 1999 yılında eylemlere, artan polis müdahaleleri sonucu ara verildi.

Cumartesi Anneleri'nin eylemleri 25 Ağustos 2018 tarihine kadar Galatasaray'da kesintisiz devam etti. Grubun bu tarihteki 700. hafta buluşması ise Beyoğlu Kaymakamlığı tarafından yasaklandı. Buna karşın Cumartesi anneleri eylem çağrısında bulundu. Polis biber gazı ve plastik mermi kullanarak eylemcilere müdahale etti ve onlarca kişiyi gözaltına aldı. Dönemin İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Cumartesi Anneleri'nin Galatasaray Meydanı'na alınmamasını kastederek, "İzin vermedik çünkü artık bu istismarın ve kandırmacanın son bulmasını istedik" dedi. Eylemciler ise müdahaleyi Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) götürdü.

Cumartesi Anneleri yıllardır "zorla kaybetme" kavramına dikkat çekiyor. Zorla kaybetme, bir kişinin devlet görevlileri veya devlet adına hareket eden kişi ya da gruplar tarafından zorla kaçırılıp, akıbetinin meçhul bırakılması anlamına geliyor. İnsan hakları örgütlerine göre Türkiye'de zorla kaybetmelerin en yoğun yaşandığı dönemler 12 Eylül darbesinin hemen sonrası ama asıl olarak da 1990'lar. 29 yıldır bu talep hiç değişmedi ve biz kayıp yakınları ve insan hakları savunucuları olarak aynı şeyi talep ediyoruz.