Merdivenleri koşarak çıkmaktan, yoğun bahçe işlerine kadar birçok günlük kısa süreli aktivite, hem sağlık için faydalı olabilir hem de daha uzun yaşamaya yardımcı olabilir.

Herkes sağlıklı ve uzun yaşamın anahtarının egzersiz yapmak ve iyi beslenmek olduğunu bilir. Peki ya spor salonunda ter dökmek veya günde 10 bin adım atmak için zamanınız yoksa? İyi haber, günlük aktiviteleri daha yoğun ve enerjik şekilde yapmanın büyük faydalar sağlayabilmesi. Merdivenleri koşarak çıkmak, hızlıca yürümek, çocuklarla veya evcil hayvanlarla oynamak gibi.

Son üç yılda egzersiz bilimini takip ettiyseniz, yeni bir terimle karşılaşmış olabilirsiniz: VILPA (Vigorous Intermittent Lifestyle Physical Activity) Türkçeye "Şiddetli Aralıklı Yaşam Tarzı Fiziksel Aktivitesi" ya da kısaca "yaşam tarzı içine gömülü kısa şiddetli hareket patlamaları" olarak çevrilebilir. Bu kavram, uzun vadeli bir soruna son çözüm olarak nitelendiriliyor.

VILPA, HIIT'in küçültülmüş şekli. Bu, bir veya iki dakika boyunca kalp atış hızını yükseltmek amacıyla günlük aktiviteleri biraz daha coşkuyla yapmak anlamına geliyor. University College London'da spor ve egzersiz tıbbı profesörü Mark Hamer'e göre, VILPA fikri, egzersiz yapmayan kişilere bileklik takarak topladığı hareket verilerini analiz ederken ortaya çıkmış.

Hamer ve meslektaşları, bu mikro patlamaların sağlık için faydalı olduğunu keşfetti. 2022 yılında yapılan bir çalışmada, İngiltere'deki 25 bin 241 kişiden elde edilen verilerle, her gün sadece üç veya dört kez bir dakikalık VILPA hareketinin, hiç hareket etmeyen kişilere kıyasla, tüm nedenlerden kaynaklanan erken ölüm riskini %40, kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan ölüm riskini ise %49 oranında azalttığını belirledi.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre bu durum, yaklaşık 1.8 milyar yetişkinin yetersiz fiziksel aktivite nedeniyle hastalık riski altında olduğu endişe verici bir küresel eğilimi yansıtıyor. İngiltere'deki Loughborough Üniversitesi'nde davranışsal tıp profesörü Amanda Daley, fiziksel aktivitenin sağlığımız için iyi olduğunu biliyoruz ancak çoğumuz yeterince aktif olmadığımızı söylüyor.

Araştırmalar, 40 yaşın üzerindeki İngiliz yetişkinlerin çoğunun, düzenli egzersiz veya spor yapmadığını gösteriyor. VILPA'nın ortaya koyduğu şey aslında basit: Otobüse yetişmek için koşmak, ev işlerini veya bahçe işlerini biraz daha enerjik yapmak gibi günlük hayatı değiştirmekle sağlığı iyileştirmede önemli bir fark yaratabileceği.

Araştırmacılar, VILPA kavramının her gün ağır alışveriş poşetleri taşımak veya merdivenleri hızlıca çıkarak bacak kaslarını ve eklemleri çalıştırmak gibi aktivitelerle güç artırmanın bir yolu olarak bile kullanılabileceğini belirtiyor.

Dolayısıyla, bir süredir spor salonuna gitmediğiniz için endişeleniyorsanız, belki de biraz VILPA yapmayı düşünebilirsiniz. Asansör yerine merdivenleri kullanmak, alışverişe giderken yürüyüş hızınızı artırmak, bahçede köpeğinizle oynamak veya biraz daha enerjik bir şekilde evi süpürmek gibi her gün yapabileceğimiz basit şeyler var ve bunlar hastalıkların önlenmesine ve hatta biraz daha uzun yaşamamıza yardımcı olabilir.