DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), odaklanma sorunları, aşırı hareketlilik ve dürtüsel davranışlarla kendini gösteren nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Genellikle çocukluk döneminde ortaya çıksa da yetişkinlerde DEHB görülme olasılığı da yüksektir.

DEHB Nedir?
DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), nörogelişimsel bir bozukluk olup, çoğunlukla çocuklarda görülür. Ancak, yetişkinlerde de DEHB'nin etkileri devam edebilir. Bu durum, bireylerin aşırı hareketlilik, dikkat dağınıklığı, odaklanamama, konsantrasyon güçlüğü ve dürtüsel davranışlar sergilemelerine yol açar. Beynin, dikkati ve sosyal muhakemeyi kontrol eden bölgelerinde yaşanan zayıflıklar, DEHB'nin temel sebeplerindendir.

Çocuklar arasında yaygın olarak gözlemlenen bu bozukluk, tüm yaşam boyunca devam edebilir. DEHB belirtileri arasında, yerinde duramama, dikkat dağınıklığı ve dürtüsel hareketler bulunur.

DEHB Neden Olur?
DEHB neden olur? Bu soru, hala tam olarak yanıtlanabilmiş değil. Ancak, yapılan araştırmalar, genetik yatkınlığın ve çevresel faktörlerin etkili olduğunu göstermektedir. DEHB'li bireylerde, beyindeki dopamin seviyesinin düşük olması ve beynin ilgili bölümlerinin zayıf çalışması sıkça gözlemlenmiştir. Ayrıca, DEHB'li kişilerin beyinlerinde yapısal farklılıklar olduğu ve bu kişilerin daha az gri madde hacmine sahip oldukları bulunmuştur.

DEHB Belirtileri:
DEHB belirtileri çocuğun hareketliliği, dikkat süresi ve dürtüsel davranışları üzerinde etkili olur. Çocuğunuz aşırı hareketliyse, sürekli konuşuyorsa, yerinde duramıyorsa, bir şeylere odaklanmakta zorlanıyorsa bu durum DEHB'ye işaret edebilir. Ayrıca, hiperaktivite olmadan sadece dikkat eksikliği de gözlemlenebilir.

DEHB'nin genel belirtileri şunlardır:

  • Sürekli hareket halinde olma (kıpır kıpır)
  • Başkalarını dinlerken odaklanamama
  • Sessiz oyun oynayamama
  • Kolayca dikkat dağılması
  • Başkalarının sözünü sıkça kesme
  • Düşünmeden hareket etme
  • Amaçsızca koşma ve tırmanma
  • Aşırı konuşma
  • Unutkanlık ve eşyaları kaybetme
  • Görevleri tamamlamada zorlanma ve kolayca sıkılma

DEHB Türleri:
DEHB türleri 3 ana başlık altında toplanabilir:

  1. Dikkatsiz DEHB: Dikkat eksikliği ön plandadır, ancak aşırı hareketlilik ve dürtüsellik gibi belirtiler daha az görülür.
  2. Hiperaktif/Dürtüsel DEHB: Hiperaktivite ve dürtüsel davranışlar ön plandadır.
  3. Kombine DEHB: Hem dikkat eksikliği hem de hiperaktivite ve dürtüsel davranışlar birlikte görülür.

DEHB Tanısı Nasıl Konur?
DEHB tanısı, tek bir testle konulmaz. Çocuğun sosyal etkileşimi, akademik başarısı ve aile içindeki davranışları gözlemlenerek psikiyatrik değerlendirmeler yapılır. Ayrıca, öğretmenlerden ve aileden alınan bilgilerle birlikte, bu belirtilerin 6 aydan uzun süredir devam etmesi gereklidir.

DEHB Tedavisi:
DEHB tedavisi, genellikle psikiyatrik destek, davranışsal tedavi ve eğitimsel yaklaşımlar ile yapılır. Tedavi sürecinde aile, okul ve doktor arasındaki işbirliği çok önemlidir. DEHB tedavisinde kullanılan yöntemler arasında ilaç tedavisi ve davranış terapileri paralel bir şekilde uygulanabilir. Ancak, her çocuk için ilaç tedavisi gerekli değildir. İlaçlar yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalı ve ciddi yan etkilerden kaçınılmalıdır.