Türkiye’de 6 Şubat 2023’de meydana gelen ve 53 binden fazla vatandaşın yaşamına mal olan Kahramanmaraş depremleri son 100 yılda en çok ölüme yol açan depremlerden biri olarak kayıtlara geçti. 7 büyükşehir olmak üzere 11 ilde hayat durdu.

Bu süreçte bölgeye depremin yol açtığı yaraları sarmak için büyük yatırımlar yapıldı. Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin yol açtığı kayıp ve zararın telafi edilmesi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik 2025 sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon lira kamu harcaması yapıldı.

Bu süreçte Türkiye’nin deprem bölgesi için sağladığı dış finansman ise 8,7 milyar dolara yaklaştı. Bölge için Hazine ve Maliye Bakanlığı öncülüğünde, başta uluslararası kuruluşlar olmak üzere, hükümet kuruluşlarından ve ticari bankalardan uzun vadeli ve uygun koşullu kaynak sağlanmasına yönelik çalışmalar devam ediyor. Bu dış kaynak, bölgenin yeniden imarı ve inşası ile buradaki yatırımların ve reel sektörün yeniden canlanması için kullanılıyor.

Ulaştırma altyapısına 80 milyar lira
Öte yandan deprem bölgesinin ulaştırma altyapısına yapılan yatırım 80 milyar liraya yaklaştı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, "Depremlerin ardından tüm ulaşım sektörlerinde büyük bir seferberlik yürüttük ve hala yürütmeye devam ediyoruz. Asrın felaketinin ardından ulaşım ve iletişim altyapımızı hızla yeniden işler hale getirdik. Kara, demir ve hava yollarımızda onarımları tamamlayarak afet bölgesinde ulaşımı kesintisiz hale getirdik" dedi.

92 bin 237 kişiye iş gücü desteği
Yaşanan felaket sonrasında bazı illerde iş gücü piyasası desteklerle canlandırıldı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının hazırladığı rapora göre, 6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından TYP’ler kapsamında, 92 bin 237 kişiye yaklaşık 18 milyar lira ödendi. İŞKUR tarafından 6 Şubat 2023’ten 2025 sonuna kadar 11 ilde düzenlenen işbaşı eğitim programları ve mesleki eğitim kurslarından faydalanan 60 bin 582 kişiye 2,9 milyar lira ödeme yapıldı.

Müze onarımı için 10,7 milyar TL harcandı
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının hazırladığı rapora göre, deprem bölgesindeki kültür varlıkları ve müzelerin onarımına yönelik 2023-2025 yılları arasında 10,7 milyar lira harcama yapıldı. 2023-2025 yılları arasında deprem illerinde bulunan Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı tescilli kültür varlıklarına yönelik 63 çalışma tamamlandı, 21 çalışma ise devam ediyor.

Kapasite arttı, ihracat hızla yükseldi
Depremden etkilenen illerin ihracatında toparlanma devam etti. Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 11 ilin toplam ihracatı geçen yıl, 2024’e göre yüzde 3,2 artarak 25 milyar dolar oldu. Gaziantep, bu dönemde 9,5 milyar dolarla en çok ihraç yapan il olurken, bunu 6,1 milyar dolarla Hatay ve 4,5 milyar dolarla Adana takip etti.

11 ildeki kapasite kullanım oranı
Depremden sonra dibe vururken sağlanan desteklerle hızla toparlandı ve Temmuz 2024’ten bu yana da ülke ortalamasının üzerinde kapasite kullanımı gerçekleştirildi. Küçük sanayi siteleriyle birlikte KOSGEB KOBİ destekleri, kalkınma ajansları destekleri ve müşavirlik hizmetlerine geçen yıl sonu itibarıyla toplam 17 milyar 627,3 milyon lira harcandı.

2 bin 455 tarım projesine hibe desteği
6 Şubat 2023’teki depremlerden etkilenen 11 ile geçen yıl toplam 17,4 milyar lira tarımsal destek ödemesi yapıldı. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında da üç yılda 2 bin 455 projeye hibe desteği verildi. Bölgede 180 su kuyusu açıldı, 1 milyon 98 bin kişiye içme suyu, 4 bin 666 hektar alana sulama suyu sağlandı. Kahramanmaraş merkezli depremlerinin ardından elektrik ve doğal gaz, petrol iletim ve depolama, akaryakıt tesislerinde 53,9 milyar lira hasar tespit edildi. Zarar gören enerji altyapısının yeniden yapımı veya güçlendirilmesine ilişkin çalışmalarda önemli ilerleme sağlandı.

12 milyar TL nakdi yardım
Kahramanmaraş’ta depremzedelere yaklaşık 12 milyar liralık nakdi yardım yapıldı. 6 Şubat 2023’teki depremlerin merkez üssü Kahramanmaraş’ta, barınma sürecinin büyük ölçüde tamamlanmasının ardından eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal alanlarda kapsamlı yeniden inşa çalışmaları sürüyor.

Psikososyal destek hizmetleri
Depremden etkilenenlere yönelik 5,1 milyon psikososyal destek hizmeti verildi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, depremden olumsuz etkilenen vatandaşlara yönelik proje ve çalışmalar yürüttü.

Maddi kayıp
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "Bu büyük felaketin faturası ülkemiz için gerçekten çok ağır oldu. Doğrudan 104 milyar dolar, dolaylı olarak da 150 milyar doları bulan bir maddi kayıptan söz ediyoruz. Bu deprem sebebiyle yaklaşık 2,5 milyon vatandaşımız başka illere göç etmek zorunda kaldı" dedi.

Ev teslimatları
Kurum, "Depremden 15 gün sonra ilk temellerimizi attık. 45’inci günde ilk evlerimizin teslimatını gerçekleştirdik. Şantiyelerde 200 bin mimar, mühendis, işçiyle gece gündüz demeden çalıştık. Saatte 23, günde 550 konut inşa ettik" dedi.

Su yatırımları
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, "Bölge için en kritik konu, suyla ilgili gerekli tedbirleri aldık. 11 ilde 459 su ve sulama tesisi için 60 milyar liralık yatırım yaptık. Devam edenler tamamlandığında bu rakam, 110 milyar liraya ulaşacak" dedi.