Türkiye bir deprem ülkesi... Öyle ki yaşanan bir depremin ardından en çok endişe edilen konu, "binaların sağlamlığı"... Binaların depremde daha az hasar alması içinse sismik izolatör sistemleri devreye giriyor. Son zamanlarda yaşanan art arda depremler binayı koruyan sismik izolatöre talebi artırdı.
İstanbul’un ardından farklı illerde meydana gelen depremler, hasarları yüzde 80 oranında azaltan sistem olarak bilinen sismik izolatörlere ilgiyi arttırdı. Eskişehir Teknik Üniversitesi Sismik İzolatör Test Merkezi ise yapıda uygun görülen katlara, kolonlara ve betonarme perdelerin altlarına yerleştirilip depremin etkisini azaltan izolatörlerin test edildiği Türkiye’deki tek bağımsız merkez olarak dikkat çekiyor.
Merkezde yerli ve yabancı firmalar tarafından üretilen izolatör prototiplerinin, deprem sırasında binaya zarar verecek olan farklı şiddetlerdeki kuvvetlerle test edilerek sağlamlığı kontrol ediliyor. Türkiye’de yaşanan her deprem ise sismik izolatörlere ilgiyi arttırırken, sistemin tek test edildiği merkezde de yoğunluğu arttırıyor.
Test merkezinin sorumlusu olan Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Mekanik Anabilim Dalı Üyesi Doç. Dr. Ali Bozer, merkezin Türkiye’de tek, dünyada ise ilk 5 arasında yer aldığını söyledi.
Deprem izolatörünün, deprem enerjisini yapıya aktarılmasını engelleyen, depremi binadan yalıtan bir sistem olduğunu belirten Doç. Dr. Bozer, “Deprem dediğimiz şey bir deplasman hareketidir. Bu da o deplasman oluştuğu zaman etkilerin yapıya aktarılmasını olabildiğince azaltmaya çalışan bir sistemdir.” dedi.
Sağlık Bakanlığı’nın kurduğu belli bir yatak kapasitesi üzerindeki tüm hastanelerde sismik izolatörün kanuni olarak zorunlu kullanıldığını anlatan Doç. Dr. Bozer, “Belli bir yatak kapasitesinin üzerindeki hastanelerde sismik izolatörlerin kullanılması zorunlu, dolayısıyla yurt içinde en çok Sağlık Bakanlığı talepçi oluyor. Konutlarda da talebin başladığını söyleyebiliriz.”
Sismik izolatör maliyetlerinin çok katlı binalar için neredeyse yüzde 5 ve 10 arasında değişen rakamlarda yapılabildiğini anlatan Doç. Dr. Ali Bozer, “Bu sistem bitmiş bir bina maliyetinin yüzde 5-10 seviyelerini aşmıyor. Bence az bir maliyet artışıyla çok daha güvenli ve deprem korkusu olmadan yaşayacağımız mahallelere kavuşabiliriz.”
Bu cihazları koyduğunuzda depremi çok az hissedeceksiniz. Dolayısıyla güvenli bir yerde yaşıyor olacaksınız. Bu tabii ki bu tarafa olan talebi arttıracaktır. Bu deneyimle alakalı bir durum. İnsanlar sistem nasıl çalışıyor, nasıl devreye alınıyor çok fazla bilmiyor. Bunlar yaygınlaştıkça talep de artacaktır.