Türkiye'de doğum izni olarak adlandırılan ve annelere doğumdan sonra verilen ücretli iznin süresi gündemde. Toplam doğurganlık hızının 2023'te en düşük seviyeye gerilemesinin ardından hükümet 2025'i 'Aile Yılı' ilan etmişti. Nüfus artış stratejileri üzerinde çalışmak üzere kurulan Nüfus Planlama Kurulu da faaliyetlerine bu sene başladı. Kurulun Başkanı Cevdet Yılmaz, Ocak ayındaki ilk toplantılarının ardından yol haritalarını açıklarken, "Doğum izinlerinden kreş ve bakım süreçlerinin desteklenmesine, doğum yardımlarından esnek çalışmaya varıncaya kadar birçok başlığı bu kurulumuzda ele alacağız" dedi.

Sabah gazetesinin haberine göre Nüfus Planlama Kurulu bu kapsamda, ücretli doğum izni süresinin 1 yıla çıkarılması, ücretsiz doğum izni hakkının 1,5 yıla kadar uzatılması üzerinde çalışıyor. Mevcut düzenlemeye göre memur babalara 10 gün, işçilere ise 5 gün doğum izni veriliyor. Yeni düzenlemeyle bu ayrımın da ortadan kaldırılacağı öngörülüyor. Konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama gelmedi. OECD verilerine göre Türkiye doğum iznine yönelik kamu harcamalarının en düşük seviyede olduğu ülke.

Türkiye'de doğum izni süresi 4587 sayılı İş Kanunu ile düzenleniyor. Yasada, kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılmamalarının esas olduğu belirtiliyor. Bu süre AB ortalaması olan 21,5 ve OECD ortalaması olan 18,5 haftanın altında. Babalık izniyse memurlar için 10, özel sektör için beş gün. Devlet memuru olan kadınların erken doğum yapmaları durumunda refakat izniyle bu süre uzatılabiliyor. Refakat izni en fazla üç ay süreyle veriliyor. Bu durum birçok anne-babayı işi ve bebeği arasında seçim yapmak zorunda bırakıyor.

Türkiye'de doğurganlık hızı 2009'dan bu yana düşüyor. Resmi verilere göre 2001'de 2,38 çocuk olan doğurganlık hızı 2023'te 1,51 ile tarihin en düşük değerine geriledi. Nüfusun sabit kalması için bu sayının 2,1 olması gerekiyor. Avrupa'da en uzun ebeveyn iznine sahip ülke, bir çocuk doğduğunda ya da evlat edinildiğinde iki ebeveyn için 480 güne kadar doğum izni sağlayan İsveç. Bulgaristan ise annelere 58,6 hafta yani 410 gün ücretli doğum izni hakkı tanıyor. Avrupa Birliği'nde (AB) tam ücretli doğum izni için asgari 14 haftalık bir standart belirlenmiş durumda.

OECD ülkelerinin çoğunda babalar için verilen doğum izni süresi annelerinkinden daha kısa. Ancak son dönemde bu farka dikkat çeken kampanyalar da yapılıyor. Örneğin İngiltere'de yeni babalar, ortalama haftalık kazançlarının yüzde 90'ını alarak, iki haftaya kadar yasal izin kullanabiliyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde anneler doğumdan sonra 12 haftalık ücretsiz izne çıkma hakkına sahip.

Güney Kore, doğurganlık hızını artırmak için ücretli doğum izni süresini bu yıl 18 aya çıkardı. Ebeveynler bu izni çocuk 8 yaşına gelene kadar herhangi bir zamanda kullanabiliyor. Ülkede çocuk sahibi olan çiftlere aylık ödemeler, sübvanse edilmiş konutlar gibi yardımlar yapılıyor. Hükümet, çocuk yapmak isteyen evli çiftlerin hastane masraflarını ve tüp bebek tedavilerini bile karşılıyor.