Dünya kamuoyu, İran’da rejime karşı devam eden ve sert müdahalelerle bastırılmaya çalışıldığı öne sürülen protestolara odaklandı. ABD Başkanı Donald Trump, ülkede idamların devreye sokulması halinde “çok ağır karşılık verileceğini” açıklarken, uzmanlar da Washington yönetiminin uzun süredir tehdit ettiği Tahran’a karşı nasıl bir strateji izleyeceğini tartışıyor.

İran’da 28 Aralık’ta hayat pahalılığına karşı başlayan ve giderek rejim karşıtlığına dönüşen protestoların kanlı bir şekilde bastırıldığı iddiaları karşısında ABD Başkanı Donald Trump neredeyse her gün Tahran’ı tehdit eden açıklamalar yaparken dünya Washington’un olası senaryolarını tartışıyor.

DÜNYANIN TARTIŞTIĞI 4 SENARYO
ÖNCE DİPLOMASİ CEPHESİ: Washington’dan gelen haberlere göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in başını çektiği bir grup İran ile diplomasi yolunun tercih edilmesi taraftarı. İran’ın nükleer ve balistik füze programından vazgeçmesi, ABD ile petrol anlaşmasına yanaşması, İsrail ve bölge ülkelerini tehdit etmekten vazgeçmesi halinde yaptırımları hafifletip rejime şans verebileceği iddialar arasında. Ancak İsrail’in Trump yönetimine İran’da başlatılan işin bitirilmesi için baskı yaptığı da bilinenler arasında.
VENEZUELA FORMÜLÜ MÜ: Trump yönetimi, ABD varlıklarının ‘Ortadoğu’nun bitmeyen savaşları’na akıtılmasına baştan karşı. Venezuela örneğinde olduğu gibi, Trump’ın İran konusunda da atıl kalmayıp harekete geçmek isteyeceği konuşulanlar arasında.
HİBRİT SAVAŞ: Amerikan New York Times Gazetesi’nde yer alan bir haberde Trump’a İran’a yönelik olası müdahalelerle ilgili seçeneklerin sunulduğu, bunlar arasında siber saldırı, psikolojik harp gibi hibrit savaş unsurlarının yer aldığı belirtiliyor.
ASKERİ MÜDAHALE SEÇENEĞİ: Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi’nin şahin kanadı İran rejimine karşı askeri müdahale çağrılarıyla dikkat çekiyor. Ancak Ortadoğu’da yeni bir askeri macera istemeyen taraflar ise itidal çağrısında bulunuyor.

RİSKLERİ DE ÇOK: ABD’nin Irak savaşı gibi bir maceraya atılmak istemediği biliniyor. Öte yandan ABD’nin İran’ın sinir noktalarına hava saldırısı düzenlemesinin sokaktaki İranlıyı nasıl etkileyeceği de kestirilemiyor.

KOMŞU ÜLKELERE TEHDİT: Reuters’ın haberinde İran’ın bölge ülkelerine ABD’nin saldırması halinde Ortadoğu’daki Amerikan üslerinin hedef olacağı uyarısında bulunduğu öne sürüldü.
BİLGİ NOTU: ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre protestolarda, 2 bin 403 gösterici ve 147 hükümet yanlısı olmak üzere en az 2 bin 550 kişi hayatını kaybetti.
İSYANIN SEMBOLÜ OLDU: 3 GÜNDE İDAM KARARI İran’da protestolar 18’inci gününe girerken, sokağa çıkan herkesin “Allah’ın düşmanı” olarak değerlendirileceğini açıklayan Tahran yönetimi 8 Ocak’ta Karaj kentindeki gösterilerde tutuklanan İrfan Sultani’yi (26) üç günde idam cezasına çarptırdı.
TAHRAN’DA TOPLU CENAZE İran’ın başkenti Tahran’da dün olaylar sırasında hayatını kaybettiği belirtilen 100’den fazla güvenlik mensubu ve ‘diğer şehitler’ diye anılan kişiler için toplu cenaze töreni düzenlendi.
TEPKİLER... KİM NE DİYOR Körfez ülkelerinden ABD’ye uyarı: Suudi Arabistan, Umman ve Katar, İran’a yönelik olası bir saldırıdan vazgeçilmesi için ABD Başkanı Donald Trump yönetimini ikna etmeye çalışıyor.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, İran’daki protestolara karşı dış askeri müdahale söylemlerinin artışından dolayı endişe duyduklarını ifade etti.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, İran’ın iç işlerine dışarıdan müdahale edilmesine karşı olduklarını açıkladı.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskova’nın saldırı ve gümrük vergisi tehditlerine rağmen İran ile çalışmaya devam edeceklerini söyledi.
AP Başkanı Roberta Metsola, Avrupa Birliği’nin İran rejimine karşı hızlı adımlar atması gerektiğini savundu.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İran’daki protestoculara yönelik baskı ve katliamı kınadı.
İsrail ordusu sözcüsü, İran’daki protestoların iç mesele olduğunu belirtti.