Elektronik imza nedir, hangi işlemlerde kullanılır, nasıl korunabilir?

Üst düzey yetkililerin e-imzasını kopyalayarak resmi sistemlere yetkisiz erişim sağlandığı ve sahte diploma üretildiğini ortaya çıkaran soruşturmanın etkileri sürüyor. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianameye göre, sahte e-imza aracılığıyla 57 sahte üniversite diploması, 4 sahte lise diploması ve 108 sahte sürücü belgesi üretildiği tespit edildi.

Dosya kapsamında şu ana dek 220 kişi hakkında işlem yapıldı, 199 şüpheli hakkında kamu davası açıldı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin 6 Ağustos'taki açıklamasına göre, şu ana dek 35 kişinin e-imzasının kopyalandığı tespit edildi.

Bunların arasında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı gibi üst düzey kamu yetkilileri de bulunuyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise 8 Ağustos Cuma günü X hesabından yaptığı açıklamada, "sahte e-imzalar üzerinden yapılan işlemler ve sahte diplomalar üzerinden yürütülen tartışmalar, manipülasyonların bir parçası olarak kullanılmak istenmektedir" dedi.

Elektronik imza, kamu ve özel sektördeki birçok resmi işlemde, hukuken ıslak imza kadar geçerli bir dijital kimlik doğrulama aracı. Elle atılan ıslak imzayla yapılan her türlü resmi işlemin, internet üzerinden yapılmasına imkan veriyor. Dolayısıyla kullanım alanı oldukça geniş:

  • Vergi beyannamesi, SGK bildirimi, adli sicil kayıt başvurusu
  • Tapu ve noter işlemleri, elektronik imzalı vekâletnameler, elektronik ihale (e-ihale) süreçleri
  • E-fatura, sözleşme ve resmi evrak onayları, kullanıcı kimliği doğrulama işlemleri.

Sahte diploma soruşturması hakkında neler biliniyor? Kamu kurumu personel ve yöneticileri açısından ise durum biraz daha karmaşık. Diploma düzenlemek, ehliyet vermek ve e-devlet sistemine veri girişi yapmak gibi pek çok idari işlemde e-imza kullanılabiliyor. Dolayısıyla kamu kurumlarındaki yetkililer tarafından e-imza ile imzalanan belgeler, resmi belge niteliği taşıyor.

E-imza nasıl alınır? Kamu personeli ya da sivil vatandaş fark etmeksizin, herkes elektronik imza sahibi olabilir. BTK tarafından e-imza vermek üzere yetkilendirilmiş bir Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcı (ESHS) şirkete başvuruda bulunmak yeterli.

Bilişim uzmanı Sarp, vatandaşlar açısından elektronik imza edinme sürecini şöyle açıklıyor: "Bu bir çeşit abonelik türüdür. Elektronik imzanızı belli bir süreliğine, ücreti karşılığında, yetkilendirilmiş firmalardan satın alırsınız."

Yetkilendirilmiş kuruluşların rolü ne? Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı şirketler; elektronik imzanın teknik olarak hazırlanmasını, güvenliğini, doğruluğunu ve sürdürülebilirliğini sağlıyor. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturmasında ise, sahte e-imzaların elektronik sertifika sağlayıcı iki kuruluş aracılığıyla gerçekleştiği belirtiliyor.

Küpeli, e-imzanın çalınması halinde vatandaşların pek çok ciddi sorunla karşılaşabileceğini ifade ediyor:

  • Kişi adına sahte sözleşmeler imzalanabilir,
  • Resmi kurumlara yanlış beyanda bulunulabilir,
  • Hatalı beyanlar sonucunda idari para cezalarıyla karşılaşılabilir.

E-imzası çalınan kişinin, kişisel verilerinin ifşa edilmesi söz konusu olabilir. Buna karşı alınabilecek kişisel tedbirler arasında; e-imza başvurusu sonrasında verilen donanımı güvenli yerlerde saklamak, e-imza PIN kodunun gizliliğini sağlamak ve cihazlarında güncel antivirüs yazılımı kullanmak yer alıyor.

Son olarak, BTK'nın 14 Ocak 2025 tarihli kararına göre, sertifika sağlayıcı şirketlerin e-imza başvurusunda bulunan kişilere kısa mesaj ile bilgilendirme yapması zorunlu hale getirildi. Bu karar, vatandaşların e-imza güvenliğinin artırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.