Hazine ve Maliye Bakanlığı, yapay zekâ destekli MEVA (Mekânsal Veri Analiz) sistemi ile son 5 yılın tapu işlemlerini tarıyor. Amaç, tapuda beyan edilen satış bedeli ile gerçek piyasa değeri arasındaki farkı tespit ederek vergi kayıplarını önlemek. Farklılık tespit edilen işlemlerde yüksek cezalar uygulanacak.

Ekonomist Dr. Zekeriya Şahin, sistemin hem alıcıyı hem satıcıyı hem de emlak komisyoncularını ilgilendirdiğini belirtti:
“MEVA, gayrimenkulün bulunduğu yerin haritalandırılması üzerinden belediye emlak değerleri ile piyasa rayiç değerlerini karşılaştırıyor. Eğer tapuda gösterilen değer gerçek fiyatın çok altındaysa, devletin uğradığı vergi kaybı ortaya çıkarılıyor. Böylece hem vergisel kayıplar hem de açıktan yapılan ödemeler önleniyor.”

Şahin, özellikle yüksek fiyatlı gayrimenkul satışlarında “açıktan para ödeme” uygulamasının kayıt dışılığı artırdığını vurgulayarak şunları ekledi:
“Bu sistem, kara para aklamanın da önüne geçmek için önemli bir adımdır. Daha önce kira gelirlerinde de uygulanmıştı. Şimdi ise satış işlemlerinde devreye girdi.”

Bakanlık, Vergi Usul Kanunu gereği zaman aşımı sınırını dikkate alarak incelemeleri son 5 yılla sınırladı. Şahin, “Tapuda 10 milyon liralık bir dairenin 2-3 milyon lira üzerinden gösterilmesi, milyonlarca liralık vergi kaybına yol açıyor. MEVA algoritması bu farkı otomatik olarak tespit ediyor” dedi.

Sistemin tespit ettiği farklılıklar için mükelleflere izahat mektupları gönderiliyor. Banka üzerinden yapılan ödemelerin belgelenmesi hâlinde esneklik sağlanırken, gerçek dışı beyanların ciddi cezaları olacak.