İsrail’in Somali’den tek taraflı olarak ayrılan Somaliland’ı tanıması, Kızıldeniz–Aden Körfezi hattında dengeleri sarsarken, ABD merkezli strateji çevrelerinde bu adımın daha geniş bir askeri ve jeopolitik planın parçası olduğu değerlendirmeleri yapılmaya başlandı. Kamuoyunda ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA'ya yakınlığı dolayısıyla “Gölge CIA” olarak bilinen RANE (Stratfor) analizlerinde, İsrail’in tanıma kararının tek başına bir diplomatik hamle değil, ABD’nin bölgeye yönelik olası müdahaleleri için “ileri bir piyon” işlevi gördüğü ifşa edildi. ABD’nin liberal dış politika çevrelerinde etkili Responsible Statecraft (RS) ise gelişmenin bölgede istikrarsızlaştırma ve yeni bir vekalet çatışması yaratma riski taşıdığı uyarısında bulundu. İsrail'in girişiminin Türkiye ile yeni bir soğuk savaş yarattığı da ifade ediliyor.

RANE analizine göre İsrail, Kızıldeniz–Aden Körfezi hattında ABD’nin stratejik hedefleri doğrultusunda hareket eden bir “öncü piyon” rolü üstlenirken, ABD'nin bölgeye sirayet edeceği ifşa ediliyor.

İSRAİL PİYONDU İDDİASI
“Gölge CIA” olarak bilinen RANE'de yayımlanan analizde, İsrail’in Somaliland’i tanımasının Kızıldeniz koridorunda askeri ve istihbari erişimi artırma amacı taşıdığı belirtildi. Analize göre bu adım, Yemen açıklarından geçen ve küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun aktığı hatta yeni bir güç dengesi yaratıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun tanıma kararını “İbrahim Anlaşmaları ile ilişkilendirmesi, ABD ile koordinasyon iddialarını da güçlendirdi. RANE, bu hamlenin Husi saldırılarına karşı ileri gözlem ve dinleme noktaları oluşturma ihtimalini yükselttiğini ve ABD’nin bölgede daha doğrudan rol almasının önünü açacağını ileri sürdü. Analizde “İsrail'in öncü olduğu” ve sonrasında ABD'nin, Sudan ve Yemen'deki çatışmalara müdahil olma olasılığının çok güçlü olduğu iddia edildi.

VEKALET SAVAŞI ÇIKABİLİR
ABD’nin liberal kanadında etkili Responsible Statecraft (RS) yayın organı da gelişmeyi “yüksek riskli bir bahis” olarak tanımladı. RS’ye göre Somaliland'ı tanıyan İsrail, Afrika’da bir müttefik ve Kızıldeniz’de stratejik bir mevzi kazandı. Ancak RS analizine göre, 14 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyesinin kararı kınaması ve Somali’nin sert tepkisi, bu kazanımların ağır bir diplomatik bedeli olacağını gösteriyor. Analizde bu adımın Afrika boynuzu bölgesinde istikrarsızlığı artıracağı ve halk desteği olan silahlı gruplar arasında çatışma yaşanabileceği uyarısında bulunuldu.

ASKERİ ÜS KURACAK İDDİASI
RS’nin değerlendirmelere göre, İsrail’in Somaliland’da doğrudan bir askeri üs kuracağına dair iddialar henüz doğrulanmış değil. Ancak eski BM yetkilisi Matt Bryden, İsrail’in Yemen’e dönük bir “dinleme noktası” veya istihbarat altyapısı oluşturmasının çok yüksek bir ihtimal olduğunu ifade etti. Değerlendirmede Somaliland’da bulunacak en küçük İsrail askeri varlığının bile Husiler ve müttefikleri tarafından hedef alınabileceğini, bunun da Aden Körfezi çevresinde yeni gerilimlere yol açabileceği ifade edildi.

TÜRKİYE İLE SOĞUK SAVAŞ
RS analizlerinde, İsrail’in Somaliland'i tanıma hamlesinin arkasında Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) dolaylı etkisinin bulunduğu da vurgulandı. Eski ABD Ulusal Güvenlik Konseyi Afrika Direktörü Cameron Hudson’a göre BAE, Doğu Afrika’daki limanlar ve askeri varlıklar üzerinden bölgesel nüfuzunu genişletirken İsrail’i stratejik ortak olarak görüyor. Bu rekabetin; BAE-İsrail hattı ile Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında yeni bir “soğuk savaş” yarattığı ifade ediliyor. Uzmanlara göre Somaliland hamlesi, bu mücadelenin Somali’ye taşınma riskini ciddi şekilde artırıyor.