Hormonlar zihninizi nasıl kontrol ediyor?

Hepimiz hislerimizi, duygularımızı kontrol altında tuttuğumuzu düşünmek isteriz ama gerçekten öyle mi? Bilim insanları uzun süredir nörotransmitter diye bilinen kimyasal mesaj taşıyıcıların beynimiz üzerinde dev bir etkisi olduğunu biliyor. Fakat uzmanlar daha fazlasını öğrendikçe, hormonların beynimizi hiç beklenmedik şekillerde etkileyebileceğini anlamaya başladılar. Şimdi de bazı uzmanlar, bu bilgiyi depresyon ve kaygı bozukluğuna yeni tedaviler bulmak için kullanmaya çalışıyor.

Hormonların görünmez kontrolü
Bilim insanları şu ana dek insan vücudundaki 50'den fazla hormonu tespit etti. İnsan vücudundaki yüzlerce süreci yönetiyorlar. Bunlara büyüme ve gelişme, cinsel fonksiyon, üreme, uyuma ile uyanma döngüsü ve psikolojik sağlık da dahil. Kanada'daki Ottawa Üniversitesi'nden psikoloji profesörü Nefise İsmail "Hormonlar gerçekten modumuzu ve duygularımızı etkiliyor" diyor.

Depresyon, kaygı bozukluğu ya da travma sonrası stres bozukluğu gibi psikolojik sorunlar, büyük hormonal geçiş dönemlerinde yaygın görülüyor. Bu durum özellikle de kadınlar için geçerli. Çocukluktaki depresyon oranları erkek ve kızlar arasında eşit düzeyde ama ergenliğe girildiğinde, kızların depresyon yaşama ihtimali iki katına çıkıyor.

Kadınların adet dönemleri öncesindeki günler ve haftalarda, östrojen ve pregesteron seviyeleri düşüyor. Hepsi olmasa da bazı kadınlarda asabiyet, yorgunluk, üzüntü ve kaygıya neden olabiliyor. Hatta bazı kadınlar premenstrüel disforik bozukluk (PMDD) adı verilen ciddi bir adet öncesi gerginlik sendromu yaşıyorlar.

Hipokampüste beyin hücresi kaybı
Hipokampüste beyin hücresi kaybının, vücudun strese karşı verdiği tepkiyi düzenleyen ve hipotalamik hipofiz adrenal (HPA) ekseni adlı bir başka hormon sistemine zincirleme etkisi olabiliyor. Kaygı duyduğumuzda, vücuttaki çoğu hormonun salımını kontrol eden beynimizdeki hipotalamus bölgesi, hipofiz bezine adrenokortikotropik hormon (ACTH) adlı bir hormonu salgılaması talimatı veriyor. ACTH daha sonra stres hormonu kortizol salınması için adrenal bezleri harekete geçiriyor.

Yeni tedavi yöntemleri
Hormonlar hakkındaki bu yeni bilgilerin ve mod değiştiren etkilerinin yeni tedavi yöntemlerine dönüşmesi için umut var. Brexanolon adlı yeni bir ilaç allopregnanolon hormonunun etkilerini taklit ediyor ve doğum sonrası depresyon tedavisinde çok etkili. Ayrıca testosteron seviyeniz düşükse, testosteron takviyesinin belli antidepresan ilaçları daha etkili kıldığına dair kanıtlar var. Araştırmalar hormon ikame tedavisi (HRT) de dahil östrojen tedavilerinin hepsi olmasa da, menopoz ve menopoz öncesinde bazı kadınların moralini düzeltebileceğini gösteriyor.

Hormonların morali ve psikolojik sağlığı etkilediğini biliyoruz. Fakat düzgün tedaviler bulmadan önce bunu neden yaptığını çözmeliyiz.