Manisa’nın Salihli ilçesine bağlı Sart beldesinde yer alan Sardes Antik Kenti, Lidya Krallığı’nın başkenti olarak tarihin en önemli ekonomik devrimlerinden birine ev sahipliği yaptı. Dünyada ilk madeni paranın burada basıldığı bilinse de, bu sikkelerin üretildiği orijinal darphane hâlâ bulunabilmiş değil.

Kazı Başkanlığı’nı yürüten Wisconsin Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nicholas Cahill, “Darphaneye rastlamadık, muhtemelen yıkıldı veya iz bırakmadı. Ama iz sürmeye devam ediyoruz” diyerek paranın doğduğu coğrafyada yapılan arkeolojik çalışmaların sürdüğünü aktardı.

ALTIN ARITMA ATÖLYESİ BULUNDUDarphane henüz bulunamasa da Lidyalıların doğal altın ve elektrumu saf altın ve gümüşe dönüştürdüğü altın arıtma atölyesi gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, antik üretim tekniklerine ışık tutuyor.

KALIP VE DAMGALAR NEDEN AZ?Cahill’e göre Lidyalılar, sikkeleri darp ederken kullanılan kalıpları kasıtlı olarak imha ediyordu. Böylece sahteciliği önlüyorlardı. Bu nedenle, bugün çok az sayıda darphane kalıbına ulaşılabiliyor.

LİDYALILARIN SOFRASI: GÜVEÇTE ET VE NOHUTKazılar sadece para değil, günlük yaşama dair de ipuçları sunuyor. Lidyalıların güveçte et, nohut gibi yiyecekleri tükettikleri, hayvan kurban ettikleri ve tarımsal faaliyetlerle uğraştıkları da ortaya çıktı.

YÜZYILLARIN KATMAN KATMAN ŞEHRİSardes, M.Ö. 9. yüzyıldan M.S. 4. yüzyıla kadar birçok medeniyete ev sahipliği yaptı. Her yangın, deprem ve yıkımın ardından şehrin üzerine yenisi kuruldu. Bu nedenle Lidya katmanlarına ulaşmak için 10 metre derinliğe kadar kazı yapılması gerekiyor.

KROİSOS VE İLK GERÇEK ALTIN PARALidya Krallığı’nın en bilinen ismi Kral Kroisos, tarihteki ilk standart altın ve gümüş parayı bastıran hükümdar olarak anılıyor. “Kroeseid” adı verilen bu sikkeler, ticaretin kurumsallaşmasında devrim niteliği taşıdı. Babası Alyattes ise elektrum sikke üretimiyle bu sistemi başlatan kişi olarak biliniyor.