İran protestolarının 11. gününde neler yaşanıyor?

Para birimi riyalin başta dolar olmak üzere yabancı para birimleri karşısında rekor düzeyde değer kaybetmesinin ardından İran'ın başkenti Tahran'da kapalı çarşı esnafının 28 Aralık'ta başlattığı protestolar 11. gününde ülkenin büyük bir bölümüne yayılmış durumda. BBC araştırmasına göre 6 Ocak itibarıyla 31 vilayetin en az 17'sinde protestolar düzenlendi.

7 Ocak Çarşamba günü konuşan Yargı Erki Başkanı Kulam Hüseyin Muhsini Ejei, "İslam Cumhuriyeti'ne karşı düşmana yardım edenlere müsamaha gösterilmeyeceğini" söyledi. Reuters haber ajansına göre, Ejei, İsrail ve ABD'yi ülkesinde iç karışıklık çıkarmak için hibrit yöntemler izlemekle suçladı.

Trump, 4 Ocak Pazar günü yaptığı açıklamada, İran için, "Geçmişte olduğu gibi insanları öldürmeye başlarlarsa Amerika Birleşik Devletleri'nin çok sert yanıtıyla karşılaşacaklar" dedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump'ın açıklamasına, "İran'ın iç meseleleri hiçbir yabancı ülkeyi ilgilendirmez" yanıtını verdi.

Protestoların ilk 10 gününde en az 27 kişi öldüğü ve 1500'den fazla kişinin tutuklandığı bildiriliyor. İnsan hakları aktivistleri ağı HRANA ise en az 36 kişinin öldüğünü ve en az 2076 kişinin tutuklandığını aktardı. BBC, gösterilerin ilk on günündeki 11 ölümü teyit etti.

İran hükümeti, Pazartesi günü hane halklarına aylık yaklaşık yedi dolarlık ödeme yapılacağını duyurdu. Hükümet planın, "hane halklarının satın alma gücünü korumayı, enflasyonu kontrol altına almayı ve gıda güvenliğini sağlamayı" amaçladığını belirtiyor. Ancak, ödemenin kaynağı ve ekonomiye etkisi konuları belirsizliğini koruyor.

Kürt partileri, "Kirmanşah, İlam ve Loristan'daki rejim suçlarını" kınayan bir açıklama yayımladı. 7 Ocak'ta paylaşılan yazılı açıklamada, İslam Cumhuriyeti yönetimine karşı Kürdistan eyaletinde ve İran'ın Kürt bölgelerinde genel grev çağrısında bulunuldu. Ayrıca, altı Kürt kadın örgütü ortak bir bildiri yayınlayarak özellikle İlam ve Kirmanşah'ta protestoların şiddetle bastırılmasını kınadı. Farklı cezaevlerinde bulunan bir grup Kürt siyasi mahkumun da protestolarla eş zamanlı olarak cezaevlerinde greve gideceklerini açıkladığı belirtildi.

Protestolara devam çağrısı yapan bir diğer isim de İran'ın devrik Şahı Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu Rıza Pehlevi oldu. Pehlevi, "Kalabalık toplanmalar, güçlerin geri çekilmesine neden olacak ve dediğinize gelme şansını artıracak. Bu nedenle bu toplanmaları ve yayılmayı sürdürmek önemli" dedi.