İran savaşı bitse de küresel enerji krizi devam edecek
Kaynak, AFP
Haber bilgisi
Yazan, Alexsey Kalmikov
Unvan, BBC

Tarihin en büyük küresel enerji krizi daha yeni başlıyor. Geçici bir ateşkes de ABD ve İsrail'in İran'la savaşının sona ermesi de, ucuz petrol ve doğalgazın aktığı savaş öncesi döneme geri dönmemizi sağlayamayacak. Krizden çıkma süreci birçok neden yüzünden uzun ve pahalı olacak.

Bu nedenlerin başlıca altısı şöyle:

  1. Petrol sıkıntısı daha yeni başlıyor
    Basra Körfezi'nden petrol taşıyan bir tankerin alıcılara ulaşması bir ila bir buçuk ay sürüyor. Savaş tam bir buçuk ay önce başladı. Hürmüz Boğazı bu sürede fiilen kapalı kaldığı için, dünya yeni yeni petrol arzı eksikliğiyle karşı karşıya kalmaya başlayacak. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, "Nisan ayı Mart ayından çok daha kötü olacak. En temkinli tahminlere göre bile arz açığı iki katına çıkacak" diyor. "Bu, enflasyon ve ekonomik büyümede yavaşlamaya neden olacak. Ve çok daha kötü olabilir. Birçok ülkede enerji tüketimi yakında karneye bağlanabilir."

  2. Doğalgaz krizi petrol krizinden daha kötü
    Savaştan önce dünya, Rusya'nın Avrupa'ya karşı bir koz olarak kullandığı, 2022'deki enerji krizini tetikleyen, boru hatlarından gaz tedarikine bağımlılıktan kurtulmak için, agresif bir şekilde sıvılaştırılmış doğalgaza geçmeye çalışıyordu. Ancak, İran'daki savaş, sıvı doğalgaza yönelimin ne kadar riskli olduğunu gösterdi.

  3. Tesislerdeki yıkımın onarımı
    Hürmüz Boğazı'nı petrol ve doğalgaz tankerlerine açmak bir mesele; bombardıman sonucu hasar gören tesislerde üretimi yeniden başlatmak ise başka bir mesele. IEA'ya göre, Ortadoğu ülkelerindeki 40'tan fazla petrol ve gaz tesisi savaşta hasar gördü. Onarımlar aylar sürecek ve milyarlarca dolara mal olacak.

  4. Para yok
    Savaştan önce Körfez ülkeleri enerji ihtiyaçlarını karşılamak için üretimi artırmayı planlıyordu. Ancak artık üretimi artırmaya değil, önceki seviyelerde geri döndürmeye para harcamak zorunda kalacaklar. Bu durum, tüketicilerin de daha fazla para harcamasına yol açacak.

  5. Rezerv petrol sonsuz değil, yenilenmesi gerekecek
    Batılı tüketici ülkeler, petrol kıtlığını hafifletmek için stratejik rezervlerinden 400 milyon varil petrol satmaya karar verdiler. Ancak, bu müdahale dört-beş ay sürecek ve sonra rezervlerin yenilenmesi gerekecek.

  6. Savaşın kızışması
    Savaşın devam etmesi, Ortadoğu'nun güvenilir bir enerji kaynağı olduğu algısını zayıflatacak. ABD ile İran'ın müzakere pozisyonları, çatışmanın her an yeniden alevlenebileceğini gösteriyor. Bu durum, enerji fiyatlarına uzun bir süre yansıyacak.

Fatih Birol, "Dünyanın İran savaşını çok sakin karşıladığını görüyorum. O zamanlar, petrol kıtlığı enflasyona, yaşam standartlarında düşüşe ve sosyal ve siyasi karışıklıklara yol açmıştı. Bu sefer durumun daha kötü olabileceğinden endişeliyim." diyor.