Tarihin en büyük küresel enerji krizi daha yeni başlıyor. Geçici bir ateşkes de ABD ve İsrail'in İran'la savaşının sona ermesi de, ucuz petrol ve doğalgazın aktığı savaş öncesi döneme geri dönmemizi sağlayamayacak. Krizden çıkma süreci birçok neden yüzünden uzun ve pahalı olacak. Bu nedenlerin başlıca altısı şöyle:

  1. Petrol sıkıntısı daha yeni başlıyor
    Basra Körfezi'nden petrol taşıyan bir tankerin alıcılara ulaşması bir ila bir buçuk ay sürüyor. Savaş tam bir buçuk ay önce başladı. Hürmüz Boğazı bu sürede fiilen kapalı kaldığı için, dünya yeni yeni petrol arzı eksikliğiyle karşı karşıya kalmaya başlayacak. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, "Nisan ayı Mart ayından çok daha kötü olacak. En temkinli tahminlere göre bile arz açığı iki katına çıkacak" diyor. "Bu, enflasyon ve ekonomik büyümede yavaşlamaya neden olacak. Ve çok daha kötü olabilir. Birçok ülkede enerji tüketimi yakında karneye bağlanabilir."

  2. Doğalgaz krizi petrol krizinden daha kötü
    Savaştan önce dünya, Rusya'nın Avrupa'ya karşı bir koz olarak kullandığı, 2022'deki enerji krizini tetikleyen, boru hatlarından gaz tedarikine bağımlılıktan kurtulmak için, agresif bir şekilde sıvılaştırılmış doğalgaza geçmeye çalışıyordu. Savaştan önce, Basra Körfezi'nin küçük ülkesi Katar, küresel sıvılaştırılmış doğalgaz arzının %21'ini karşılıyordu. Katar gazının alternatifi yok. IEA Başkanı Birol "Gaz endüstrisinin genel itibarı zarar gördü. Sıvılaştırılmış doğalgaz, güvenilir, uygun fiyatlı ve esnek bir seçenek olarak konumlandırılmıştı. Ama önce 2022'de Rus gazı, şimdi de Katar gazı krizi oldu" diyor.

  3. Tesislerdeki yıkımın onarımı
    Hürmüz Boğazı'nı petrol ve doğalgaz tankerlerine açmak bir mesele; bir buçuk aylık bombardıman sonucu hasar gören tesislerde üretimi yeniden başlatmak ise başka bir mesele. IEA'ya göre, Ortadoğu ülkelerindeki 40'tan fazla petrol ve gaz tesisi savaşta hasar gördü. Bu tür tesisler, müstesna malzemelerle inşa edilen özel yapılar. Bu nedenle, onarım Katar yetkililerine göre üç ila beş yıl sürecek.

  4. Para yok
    Savaştan önce Körfez ülkeleri, dünyanın artan nüfusu ve ekonomilerin artan enerji ihtiyaçlarını karşılamak için üretimi yükseltmeyi planlıyordu. Ancak şimdi bu ülkeler, üretimi artırmak yerine önceki seviyelerde geri döndürmek zorunda kalacaklar. Tüketici ülkeler de daha fazla para harcamak zorunda kalacak.

  5. Rezerv petrol sonsuz değil, yenilenmesi gerekecek
    Batılı tüketici ülkeler piyasadaki petrol kıtlığını hafifletmek için stratejik rezervlerinden 400 milyon varil petrol satmaya karar verdiler. Ancak bu müdahalelerin dört-beş ay sürmesi planlanıyor. Bundan sonra, bir noktada rezervlerin yenilenmesi gerekecek.

  6. Savaşın kızışması
    Önümüzdeki yıllarda Ortadoğu'nun güvenilir bir enerji kaynağı olduğu algısı zayıflayacak. Savaş henüz bitmedi ve çatışma her an yeniden alevlenebilir. Tedarik güvenliği etkileniyor ve bu da enerji fiyatlarına yansıyacak.

IEA'nın Başkanı Fatih Birol, "Tarihin en büyük enerji krizine giriyoruz" uyarısında bulunuyor. Ekonomi, enerji, dünya ve çevre üzerindeki etkileri büyük olacak.