Peki savaş nasıl sona erebilir? ABD’li uzmanlara göre İran’la çatışmanın sona ermesi için 5 olası senaryo var. Venezuela modelinden rejimin çöküşüne kadar farklı ihtimaller gündeme getiriliyor.

  1. Venezuela modeli
    Uzmanların öne sürdüğü ilk senaryo “Venezuela modeli” olarak adlandırılıyor. Buna göre savaşın sonunda İran, Ali Hamaney rejimiyle süreklilik içinde olan ancak ABD ile uzlaşan bir liderin yönetiminde kalabilir. Bu model, Maduro sonrası Caracas’ta yaşanan gelişmelere benzetiliyor.
    Ancak birkaç gün önce ABD Başkanı Trump, Mücteba Hamaney’in göreve getirilmesini “büyük bir hata” olarak nitelendirmişti.
    Birçok uzmana göre İran ile Venezuela arasında yapılan bu karşılaştırma çok sağlam bir benzetme değil. Uzmanlar, Tahran rejiminin 47 yıl boyunca yaptırımlara, savaşlara ve iç ayaklanmalara rağmen ayakta kaldığını hatırlatıyor.
    Rejim; askeri, dini ve siyasi kurumlarla, herhangi bir liderin ötesinde ayakta kalacak şekilde tasarlanmış bir yapıya sahip. Ayrıca hayatlarını riske atarak rejim değişikliği isteyen İranlı protestocular için ABD tarafından desteklenen bir lider “ihanet” olarak görülebilir.

  2. Halk ayaklanması ve rejimin çöküşü
    İkinci senaryo, halk ayaklanması sonucu rejimin çökmesi.
    ABD’li uzmanlara göre bu ihtimal gerçekçi sayılabilir çünkü Ayetullah Hamaney öldü, İran ekonomisi çökme noktasına geldi, ülke 1979 devriminden bu yana en büyük protestoları yaşadı. Ancak uzmanlara göre kritik sorun şu: İran muhalefetinin tek bir lideri yok ve ülkede güçlü bir örgütlü yapı bulunmuyor.
    Sürgündeki veliaht prens Rıza Pehlevi en popüler figürlerden biri olsa da Trump onun siyasi ağırlığını küçümsemişti.
    İsrail tarafından desteklenen yerel güçlere karadan belirli bir destek sağlayabilir, ancak bu durumda İran’ın Suriye’deki gibi uzun süren bir iç savaşa sürüklenme riski de bulunuyor.

  3. Nükleer cephaneliğe özel kuvvet operasyonu
    Üçüncü senaryo, savaşın özel kuvvetlerin İran’ın nükleer cephaneliğine düzenleyeceği bir operasyonla sona ermesi.
    Bazı gözlemcilere göre ABD ve İsrail bu ihtimali zaten görüşmüş olabilir.
    Bu senaryoda savaş, siyasi bir anlaşmayla değil, zenginleştirilmiş uranyum tehdidinin fiziksel olarak ortadan kaldırılmasıyla sona erer.
    Ayrıca bu plan, İran kıyılarına 25 km uzaklıktaki Kharg Adası’nın kontrol altına alınmasını da öngörür. Hürmüz Boğazı’na 500 km’den daha yakın olan bu ada, İran petrol ihracatının %90’ının geçtiği terminal.
    Ada henüz bombalanmadı. Ancak ABD kontrolü ele geçirirse rejimin gelir kaynaklarının büyük kısmını kesmiş olur.

  4. Müzakere edilmiş ateşkes ve nükleer anlaşma
    Dördüncü senaryo, savaşın müzakere edilmiş bir ateşkes ve nükleer anlaşma ile sona ermesi.
    ABD ve İsrail’in en çok tercih ettiği seçenek de bu. Çünkü İran’ın nükleer programını durdurmak Epic Fury operasyonunun ana hedeflerinden biri olarak açıklanmıştı.
    Trump görüşmelerin yeniden başlaması için kapıyı açık bıraksa da İran’ın füze programı hâlâ büyük bir sorun. Bu konu, savaş başlamadan önceki son müzakerelerin çökmesine neden olmuştu.

  5. Trump zafer ilan edip çekilir
    Beşinci senaryo ise ABD Başkanı Donald Trump’ın zafer ilan ederek savaştan çekilmesi.
    Bu ihtimal tamamen uzak değil; çünkü Trump kamuoyuna sık sık “savaş yakında bitecek” mesajı veriyor. Piyasalar da kısmen bu senaryoya yatırım yapmış durumda.
    Ancak Trump, çok erken çekilmenin ve yanlış bir liderin iktidara gelmesinin ABD’yi beş yıl içinde yeniden savaşa sürükleyebileceği konusunda da uyardı.
    Ayrıca bu senaryoda operasyonun sona ermesi için İsrail’in de aynı kararı kabul etmesi gerekir, ki bu hiç de kesin bir ihtimal değil.

Trump'ın başlattığı İran savaşının dünyaya bedeli ağır oldu.