İran uranyumunu ele geçirmeye çalışmanın ABD'ye askeri riskleri neler?

ABD birliklerinin İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoğunu ele geçirmek için yer altındaki gizli bir nükleer tesise operasyon düzenlemesi kulağa abartılı gelebilir. Fakat ABD Başkanı Donald Trump'ın bunu bir seçenek olarak ele aldığı bildiriliyor. Trump savaşın asıl amacını İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemek olarak tanımladı.

BBC'ye konuşan askeri uzmanlara ve eski ABD savunma yetkililerine göre, böyle bir operasyon son derece zorlu ve tehlikelerle dolu. Uzmanlar kara birliklerinin konuşlandırılmasını gerektirecek bu operasyonun birkaç gün, hatta haftalar sürebileceğini söylüyorlar. Ortadoğu'dan sorumlu eski ABD Savunma Bakan Yardımcısı Mick Mulroy, uranyum stoğunun ele geçirilmesinin "tarihteki en karmaşık özel operasyonlardan biri" olabileceğine işaret etti.

Bu senaryo, Trump'ın İran'da gerçekleştirebileceği birkaç askeri harekattan sadece biri. İran'ı, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya zorlamak amacıyla Hark Adası'nın ele geçirme operasyonu olasılığıyla da ilgili haberler yer aldı. Yönetim ayrıca, İran'ı müzakere masasına oturmaya zorlamak için yeni askeri saldırı tehdidini de kullanıyor olabilir.

Uzmanlar, İran'ın stoklarını hedef alan bir operasyonun birçok önemli lojistik zorlukla karşılaşacağını söylüyor. Üst düzey ABD'li yetkililere göre, savaşın başlangıcında İran'ın yaklaşık 440 kilo %60 oranında zenginleştirilmiş uranyumu vardı. Bu stok, silah imal etmek için gerekli %90'lık zenginleştirme oranına hızlı bir şekilde yükseltilebilir. İran ayrıca yaklaşık bir ton %20 oranında zenginleştirilmiş uranyuma ve tıbbi araştırma eşiği olarak kabul edilen %3,6 zenginleştirilmiş 8500 kilo uranyuma sahip.

Bomba veya füze yapımında kolayca kullanılabilen yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun çoğunun İsfahan'da depolandığına inanılıyor. Bu tesis, geçen yıl ABD-İsrail hava saldırılarında hedef alınan İran'daki üç yeraltı nükleer tesisinden biriydi. Ancak yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ne kadarının başka yerlerde depolandığı belirsiz.

Uzmanlar, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun kara güçleri kullanılmadan güvence altına alınamayacağını vurguluyor. ABD, Ortadoğu'ya konuşlu 82. Hava İndirme Tümeni'nin bazı unsurlarını İsfahan ve Natanz çevresindeki bölgeleri güvence altına almak için kullanabilir. Nükleer madde konusunda eğitimli özel operasyon kuvvetleri daha sonra zenginleştirilmiş uranyumu ele geçirmek için gönderilebilir.

Amerikan kuvvetlerinin, İran'dan gelebilecek olası misillemelerle karşı karşıya kalırken, yerin derinliklerine gömülmüş tünellerde depolandığına inanılan zenginleştirilmiş uranyumu bulabilmek için ağır iş makinelerine ihtiyaç duyması da muhtemel.

Uzmanlar, havaalanlarını ve diğer altyapıyı güvence altına almak için eğitilmiş 82. Hava İndirme Tümeni'nin, bir operasyon üssü kurmak üzere diğer ABD kuvvetleriyle birlikte kullanılabileceğini belirtiyor. Olası bir operasyonda uranyum güvence altına alındıktan sonra ise maddeyi ülkeden çıkarmak veya yerinde seyreltmek sorunuyla karşı karşıya kalınacak.

Washington'daki muhafazakar bir düşünce kuruluşu Amerikan Ulusal Güvenlik Yahudi Enstitüsü'nden İran'ın nükleer programı uzmanı Jonathan Ruhe, "Ancak bu, büyük, karmaşık ve uzun süren bir operasyon olur" diyor. Ruhe, İran'dan uranyumu alıp, ülke dışına çıkartmanın daha hızlı olacağını ve maddenin ABD'de seyreltilmesine imkan sağlayacağını söylüyor. Ayrıca operasyon nasıl yapılırsa yapılsın, son derece riskli olacağını da ekliyor. Ruhe, "Esasen yarım tonluk, silah yapımında kullanılabilecek uranyumu çıkarmanız gerekiyor" diyor ve devam ediyor: "Ve ters gidebilecek milyonlarca şey var."