Isınan dünyada neden bu kadar çok kar yağıyor? Kaynak, Özkan Bilgin/Anadolu/Getty Images

Van'ın yüksek rakımlı Çatak mahallesinde kar kalınlığının 2 metreyi geçtiği bildirildi. Çataklılar karda kazdıkları tünelleri kullanarak ahırlarına ulaştı. 21 Ocak 2026. Haber bilgisi Yazan, Merve Kara-Kaşka Unvan, BBC News Türkçe

Son haftalarda dünya çapında birçok bölgede yoğun kar yağışı ve fırtınanın ardından onlarca kişi hayatını kaybetti. Rusya'nın uzak doğusundaki Kamçatka, aralık ve ocak aylarında metrelerce kar altında kalan bölgelerden biri oldu. NASA'ya göre 1970'lerden bu yana en karlı dönemini yaşayan yarımadada iki kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Japonya'da 26 Ocak itibarıyla son bir haftada yoğun kar yağışı ve sert kış koşullarının 10 kişinin ölümüne neden olduğu açıklandı. ABD'yi etkisi altına alan kar fırtınasında ise onlarca kişi hayatını kaybetti, binlerce kişiyi etkileyen elektrik kesintilerine yol açtı. 27 Ocak itibarıyla ülkede binlerce uçuş iptal edildi. Türkiye'de Ordu'dan Bitlis, Muş ve Van'a kadar birçok kenti kaplayan beyaz örtünün kalınlığı metrelerle ifade ediliyordu. Diyarbakır, Elazığ ve Şırnak'ta kar yağışı yerini dondurucu soğuklara bıraktı. Artan buzlanmaya bağlı olarak yaşanan düşmeler nedeniyle binlerce kişinin kırık şikayetiyle hastanelere başvurduğu bildiriliyor.

Peki bu kış gerçekten sıradışı biçimde sert mi geçiyor? BBC Türkçe Kuzey Yarımküre'yi kasıp kavuran soğuk ve kar fırtınalarını uzmanlarla konuştu. Kamçatka'da son 30 yılın en yoğun kar yağışı görüldü. Britanya Hava Durumu Servisi'nde Kıdemli Meteorolog Jim Dale, son haftalarda Avrupa, Türkiye, ABD, Kanada ve Japonya'da görülen yoğun kar ve düşük sıcaklıkların doğal hava durumu değişkenliği içinde değerlendirilebileceğini söylüyor. Dale, bu durumun arkasındaki atmosferik sürecin önemli olduğunun altını çiziyor: "Polar vortex (kutuplardaki güçlü alçak basınç sistemi) normalde kutuplarda kalır. Fakat zaman zaman atmosferin yukarısında meydana gelen ani stratosferik ısınma bu dengeyi bozar. Stratosfer ısındığında, alt tabakalardaki çok soğuk hava kutuplardan dışarı taşınır" diyor.

Dale, bu soğuk havanın, okyanus değil kıta bölgelerine yönelme eğiliminde olmasının Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da sert kış koşullarını oluşturduğunu belirtiyor. Öte yandan uzman meteorolog bu atmosferik süreçlerdeki iklim değişikliği etkisine dikkat çekiyor. 2025, küresel kayıtların başladığı 1850'den bu yana en sıcak üçüncü yıl oldu, bundan daha sıcak diğer iki yıl ise 2024 ve 2023'tü. 2025 aralık ayı 1850'den bu yana en sıcak beşinci aralık ayı olarak kayıtlara geçti.

Dr. Abdullah Kahraman, "Aşırı soğukların sıklığı ve şiddeti 1950'lerden beri düşüşte, ve bunun nedeninin insan aktivitelerinden kaynaklanan ısınma olduğu konusunda bilimsel konsensüs yüksek" diyor. BBC Türkçe'ye konuşan, Londra'daki Imperial College'da Çevresel Politikalar Merkezi'nde Dr. Mariam Zachariah ise, "Sıcak hava dalgaları daha sık görülüyor. Ancak küresel ısınma yalnızca sıcaklıkları artırmakla kalmıyor; kutuplardaki soğuk havayı aşağıya taşıyan atmosferik dolaşım sistemlerini de etkileyebiliyor" diyor.

Zachariah, aşırı hava olaylarının iklim değişikliğiyle ilişkisi alanında uzman ve sistemdeki değişikliklerin, soğuk havanın nemli ve sıcak hava kütleleriyle karşılaşması sonucunda "kar kıyameti" gibi aşırı kar fırtınalarına yol açabildiğini belirtiyor. Jim Dale, iklim değişikliğinin okyanus ve denizlerin çoğu bölgede normalden daha fazla ısınmasına neden olduğunu belirterek, "Bu da denizlerin üzerindeki atmosferin daha çok ısınmasına ve daha fazla nem tutabilmesine yol açıyor" diyor.

Kıdemli araştırmacı Dr. Abdullah Kahraman, Türkiye'nin kış koşullarını etkileyen faktörlerden ilkinin Kuzey Atlantik üzerindeki atmosferik basınç farklarındaki değişim olduğunu belirtiyor. Buna göre Kuzey Atlantik Salınımı (NAO) adı verilen bu olgu, aralık sonu - ocak başında negatif fazda seyretti. Bunun sonucunda Akdeniz bölgesine daha fazla yağış taşındı ve kar dahil yağışlar için daha uygun koşullar oluştu. Kahraman, "Önümüzdeki aylarda yağışların mevsim normallerinde ve kısmen üstünde olması, sıcaklıkların ise normalden yüksek olması bekleniyor" diye ekliyor. Jim Dale, iklim değişikliğinin bizi, geçmişte alıştığımız "normal" hava düzenlerinden çıkıp yeni bir geçiş dönemi iklimine sürüklediğini belirtmektedir. Bu durumun hem kış hem yaz şartlarında şiddetli fırtınalar, aşırı yağışlar, kar fırtınaları, çok yüksek rüzgârlar ve aşırı sıcaklıklar gibi beklenmedik ve daha şiddetli olaylar yaratabileceğini söylüyor.