Ankara

İŞKUR, politika yapıcı düzeydeki kamu kurum ve kuruluşlarının, eğitim kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve çalışma hayatının diğer paydaşlarının iş gücü piyasasının ikiz dönüşüm sürecinde ihtiyaç duyabileceği meslek ve becerilere ilişkin bilgilere ulaşmasına katkı sağlamak amacıyla "İkiz Dönüşümün İşgücü Piyasasına Etkileri" araştırmasını gerçekleştirdi. Araştırma kapsamına alınan 17 sektörden 14 binin üzerinde iş yeriyle geçen yıl ağustos ve eylül aylarında yüz yüze ve çevrim içi görüşmeler yapıldı, akabinde işletmelerden 38'i ile derinlemesine görüşüldü. Çalışmaya katılan işletmecilerden temel olarak "İkiz dönüşüm teknolojilerinin kullanım düzeyi ne ölçüdedir?", "İşverenlerin ikiz dönüşüme bakışları nasıldır?" ve "İkiz dönüşüm teknolojilerinin iş gücü piyasasında talep edilen meslek ve beceriler açısından yol açacağı değişiklikler nelerdir?" sorularına yanıt vermeleri istendi.

İşletmelerin yüzde 98,4'ü robotik kodlamayı hiç kullanmıyor İşverenlerin dijital dönüşüm uygulamalarını kullanım düzeyleri incelendiğinde, yüzde 23,3'ünün mobil pos cihazı, yüzde 15,2'sinin e-imza ve elektronik arşivi, yüzde 12,6'sının mobil uygulamaları kullandıkları tespit edildi. İşverenlerin yüzde 98,4'ü robotik kodlamayı hiç uygulamadıklarını ifade etti. İşverenlerin iş süreçlerinde daha çok e-imza, elektronik arşiv ve mobil uygulamaları kullandıkları belirtildi.

Yeşil dönüşüm uygulamaları İşletmelerin yeşil dönüşüm uygulamalarını kullanım düzeyleri incelendiğinde yüzde 22,7'sinin su tasarrufu için önlemler aldığı, yüzde 19'u geri dönüşüm, yüzde 18,1'i plastik kullanımının azaltılması ve yüzde 11,8'i atık ayrıştırma uygulamalarını kullandıkları belirlendi. İşverenlerin yüzde 95,4'ünün enerji verimli binaların inşasını hiç uygulamadıkları görüldü.

Dijital dönüşümde düşük kullanım Araştırma kapsamında, işverenlerin yüzde 65,6'sı dijital dönüşüm uygulamalarını hiç kullanmadığını, yüzde 0,02'si ise yüksek düzeyde kullandığını belirtti. İşverenlerin yüzde 71,8'i yeşil dönüşüm uygulamalarını hiç kullanmadığını, yüzde 0,3'ü ise yüksek düzeyde kullandığını dile getirdi. Hem dijital hem yeşil dönüşüme dair uygulamaları hayata geçiren işverenlerin ikiz dönüşüm uygulamalarını kullanım düzeyi de buna göre belirlendi. Bu bağlamda, işverenlerin yüzde 85,9'unun ikiz dönüşüm uygulamalarını hiç kullanmadığı tespit edildi.

İkiz dönüşüme geçmeme nedenleri İkiz dönüşüm uygulaması olmayan iş yerlerine söz konusu durumun sebepleri sorulduğunda, işverenlerin yüzde 84,4'ü ikiz dönüşüme ihtiyaç duymadıklarını ifade etti. Bu gerekçeyi sırasıyla yüzde 13,1 ile bilgi birikiminin olmaması ve yüzde 11,1 ile teknik altyapı yetersizliği takip etti. İşverenlerin ikiz dönüşüm süreçlerinde karşılaştığı zorluklar sıralamasında maliyet unsuru öne çıktı. Bunu değişim ve dönüşüme karşı direnç ile nitelikli iş gücü eksikliği izledi.

İş yerlerinin ikiz dönüşümü uygulama süreleri Araştırma kapsamında, ikiz dönüşüm sürecinde olan iş yerlerinin ne kadar zamandır yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüm sürecinde oldukları soruldu. Hem yeşil dönüşüm hem de dijital dönüşüm içinde olan 448 bin 788 iş yerinin yüzde 49'u bir yıldan az süredir dijitalleşme içinde olduklarını, yüzde 50,8'i ise bir yıldan az süredir yeşil dönüşüm politikalarını uyguladıklarını belirtti. Yeşil ve dijital dönüşüm süreci, ikiz dönüşüm adı altında birleştirildiğinde işverenlerin yüzde 57,4'ü ikiz dönüşüm uygulamalarını bir yıldan daha kısa süredir kullanırken, yüzde 27,5'i 1-3 yıl, yüzde 8,2'si 3-5 yıl, yüzde 7'si ise 5 yıldan uzun süredir ikiz dönüşüm uygulamalarını kullandıklarını dile getirdi.

İkiz dönüşümün mesleklere etkisi Araştırma kapsamında, işverenlere ikiz dönüşüm teknolojilerinin kullanım düzeyi arttıkça hangi mesleklere olan ihtiyacın azalabileceği sorusu da yöneltildi. Çıkan sonuçlara göre, işverenler daha çok büro işçisi, abone işleri memuru, satış danışmanı/uzmanı, beden işçisi (taşıma, yükleme-boşaltma) ve muhasebe elemanı mesleklerinde istihdamın azalacağını belirtti. İşverenler, ikiz dönüşüm teknolojilerinin kullanım düzeyi arttıkça dijital dönüşüme ilişkin olarak, yazılım mühendisi, yazılım geliştiricisi, yapay zeka mühendisi, yapay zeka uzmanı ve veri analisti mesleklerine olan ihtiyacın da artabileceğini ifade etti.

Öneriler Araştırmanın sonuç bölümünde bazı önerilere yer verildi. Buna göre, kamu-özel sektör işbirlikleriyle seminerler, webinarlar ve dijital eğitim platformlarıyla ikiz dönüşümün önemi anlatılmalı ve fırsatlar konusunda işverenler ve çalışanlar bilgilendirilmelidir. Farkındalık düzeyi düşük işverenlere örnek olması açısından kamu kurum ve kuruluşları ikiz dönüşüme öncülük etmelidir. Politika yapıcılar bir yandan ikiz dönüşümü destekleyecek yükümlülükleri getirirken bir yandan da yükümlülüklerini yerine getirmek için işletmeleri desteklemelidir. İkiz dönüşümün özendirilmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla, proje bazlı destekler sunulmalıdır. İş gücü piyasasında mevcut işler ile yeni işler arasında olması beklenen farkın kapatılması için işletmeler, mevcut iş gücünün sahip olduğu yetenekleri geliştirecek eğitim programları düzenlemelidir. Eğitim müfredatı dijital dönüşüm ve yeşil dönüşüm ekseninde güncellenmelidir.