Ümran Stratejik Araştırmalar Merkezinde Türkçe Araştırmaları Direktörü Ömer Özkızılcık, İsrail'in Suriye'de izlediği işgal stratejilerini ve olası sonuçlarını AA Analiz için kaleme aldı.

İsrail'in Suriye'nin güneyinde kalıcı bir işgal planı olup olmadığı son dönemde Süveyda'da yaşanan gelişmeler ve Dürzi toplumu etrafında şekillenen dinamiklerle birlikte yeniden gündeme geldi. İsrail, Suriye’de merkezi bir otoritenin güçlenmesini istemiyor ve bu doğrultuda bölgeyi etnik ve mezhepsel hatlar üzerinden parçalamaya yönelik adımlar atıyor. Ancak sahadaki gelişmeler Tel Aviv’in beklentileri doğrultusunda ilerlemeyebilir.

İsrail, Suriye’de istikrar istemiyor
İsrail, Suriye’de zayıf bir Beşşar Esed rejiminden memnundu. Bu sebeple rejimin devrilmesi İsrail’i ciddi anlamda kaygılandırmış durumda. İsrail’in Suriye’ye yönelik düzenlediği 600’ün üzerinde hava saldırısında ülkenin neredeyse tüm stratejik silah sistemleri imha edildi. İsrail, bu gelişmelerin akabinde Golan Tepeleri’nde ilerleyerek tampon bölgeyi ele geçirdi ve bazı noktalarda tampon bölgeyi de aştı. İsrail'in en önemli ilerleyişiyse Suriye-Lübnan sınırındaki Hebron Dağı'na yerleşmesi oldu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Türkiye destekli bir Suriye hükümetinin tüm ülkede hakim olmasını mutlak surette engellenmesi gereken bir tehdit olarak görüyor. Bu bağlamda, Suriye hükümetinin Suriye’yi birleştirmesini engellemek ve Şam yönetimini zayıf tutmak için ülkede etnik temelli federalizm ve otonom bölgelerin oluşturulmasını istiyor.

İsrail’in stratejileri
İsrail, Dürzi toplumu üzerinden ayrışmayı derinleştirme ve ekonomik teşviklerle nüfuz artırma çabaları olarak üç temel yaklaşım benimsiyor. Dürzi topluluğunu kendi etki alanına çekerek Süveyda’da özerk bir yapı oluşturulmasını teşvik etmeye çalışıyor. Ancak Dürzi toplumu homojen bir yapıdan uzak ve birçok Dürzi grubu merkezi yönetimle bağlarını koparmak istemiyor.

Dürzilerin Orta Doğu'daki varlığı
Dürzilerin dini liderlerine Şeyh el Akıl denilir. Şeyh Muaffak Tarif’in İsrail adına Suriye’deki Dürziler üzerinde etki kurmaya çalıştığı ifade ediliyor. Lübnan’da ise iki Şeyh el Akıl bulunmaktadır. Ancak Lübnan’daki Dürzilerin asıl lideri Velid Canbolat’tır ve Canbolat, İsrail karşıtı bir tutum almıştır.

Askeri yapılanmalar
Dürzilerin en büyük dört askeri yapılanması, doğrudan İsrail karşısında Şam’dan yana tutum aldı. Ancak siyasi alanda işbirliği ve karşılıklı güven, İsrail sebebiyle arttı. Ahrar el Cebel’in liderine yönelik başarısız bir suikast da dikkat çekiyor.

Sonuç olarak
İsrail’in Suriye'nin güneyindeki politikası, istikrarı bozmayı ve bölgesel bölünmeleri derinleştirmeyi amaçlıyor. Ancak sahadaki dinamikler Tel Aviv’in beklediği gibi ilerlemiyor. Dürziler büyük ölçüde İsrail’in yanında yer almadı ve yerel yönetim, Dürzilerle diyalog kurarak İsrail’in etkisini sınırlamaya çalışıyor. Sonuçta, İsrail’in kısa vadeli istikrarsızlaştırma politikası devam etse de uzun vadede bu stratejinin başarısız olma ihtimali daha yüksek.