Karbon yakalama ve depolama teknolojisi; çimento, demir-çelik, hidrojen, kimyasal, etanol ve gübre üretimi ile fosil yakıtlardan ve atıktan enerji üretim santralleri kaynaklı oluşan karbondioksit emisyonlarını azaltmada kullanılmaktadır. Bu uygulamanın, yanma öncesi yakalama, yanma sonrası yakalama ve oksijenli yanma olarak 3 yöntemi bulunmaktadır.

Bu teknolojiler sayesinde termik santraller ve fabrika bacalarından çıkan emisyonların büyük kısmı atmosfere ulaşmadan yakalanmakta ve emisyonlar boru hattı ya da tankerlerle yer altında depolamaya uygun alanlara götürülmektedir. Yer altında 800 metreden daha derin, büyük ve geçirimsiz kaya katmanları bulunan alanlar ile gözenekli ve geçirgen bir yapıya sahip sahalar emisyon depolamak için uygun sayılmaktadır. Dünyanın çeşitli bölgelerindeki bu alanlar, genellikle terk edilmiş petrol ve gaz sahaları, kömür yatakları ve geçirimli jeolojik yapılardan oluşmaktadır.

Emisyonları kaynağında önleme ve atmosferde bulunan karbondioksit miktarını büyük ölçekte azaltma imkanı sunan bu sistem, ülkelerin ulusal iklim taahhütleri ve net sıfır hedefleri doğrultusunda küresel iklim değişikliğiyle mücadelede çözümün vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir.

ABD liderliğini sürdürüyor
AA muhabirinin Küresel Karbon Yakalama ve Depolama Enstitüsünün raporlarından yaptığı derlemeye göre, geçen yıl 11 ülkede faaliyet gösteren tesislerin sayısı 50'ye ulaşmıştır. 2020'de 9 ülkede 26 tesis bulunurken bu sayı 5 yılda yaklaşık 2 katına çıkmıştır. Dünyanın ilk karbon yakalama ve depolama tesisini 1972'de kuran ABD, 19 tesis ile bu alanda başı çekerken onu 14 tesisle Çin ve 7 tesisle Kanada takip etmiştir. Geri kalan 10 tesisin 2'si Norveç'te ve 2'si İzlanda'da bulunmaktadır. Macaristan, Brezilya, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Avustralya'da da 1'er tesis yer almaktadır.

Söz konusu tesisler sayesinde geçen yıl dünyada 51 milyon ton karbondioksit emisyonunun yer altında depolanarak atmosfere ulaşması engellenmiştir. 2020'de 40 milyon ton olan karbondioksit depolama kapasitesi 5 yılda yüzde 27,5 artmıştır.

40 tesis yapım aşamasında
Son yıllarda karbon yakalama ve depolama tesislerinin sayısında belirgin artış yaşanırken giderek daha fazla ülke bu alanda somut adımlar atmaktadır. Dünya genelinde 14 ülkede 40 tesisin inşası sürmektedir. Yapım aşamasında olan ve 2027'ye kadar tamamlanması planlanan bu projelerin 11'i ABD'de bulunurken bu ülkeleri 5'er tesisle Hollanda, Çin ve Kanada takip etmektedir. Norveç, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, ve Danimarka da 2'şer projeyle bu alanda aktif ülkeler arasında yer almaktadır. Diğer 6 tesisin inşası ise Umman, Avustralya, İzlanda, Papua Yeni Gine, Suudi Arabistan ve Malezya'da devam etmektedir.

Dünyanın çeşitli bölgelerinde geliştirme aşamasında ise 334 proje bulunmaktadır. Gerekli onayları aldıktan sonra inşaat sürecini tamamlayan projelerin 2032'ye kadar faaliyete geçmesi planlanmaktadır.

Dünyada karbondioksit depolama tesislerinin sayısı ve kapasitesi şu şekildedir:

  • Tesis Sayısı: 2020: 26, 2021: 27, 2022: 30, 2023: 41, 2024: 50
  • Karbondioksit depolama kapasitesi (milyon ton): 2020: 40, 2021: 43, 2022: 49, 2023: 51