Arapça kökenli kelam kelimesinin sözlük anlamı ifade ve kelimedir. Bu sözcük söylemek, ifade etmek, aktarmak manasında da kullanılır. Örneğin "iki kelam etmek" kelimesi söyleşmek ve muhabbet etmek demektir. Kelime, Arapça konuşulan ülkelerde ve fıkıh kitaplarında dil ve lehçe manasında da kullanılmaktadır. Zamanla İslamiyet'in yayılması ile birlikte birçok ilim dalı ortaya çıkmıştır. O ilim dallarından biri olan kelam fıkıh ve hadis ile birlikte üç temel İslam ilmi arasında yer almaktadır.

Kelam İlmi Nedir?
İslam dininin temel ibadetlerini ve iman konusunu işleyen disipline kelam denir. Diğer ilm-i tevhit olan kelam, 9. yüzyıla kadar fıkıh ilminin ana dallarından biri olmuştur. Daha sonrasında ayrı bir ilim dalı olarak geliştirilen kelam ilminin başlıca temsilcileri arasında İmam Gazali ve Ebul Hasan Eşari'dir.

Kelam İlminin Konusu ve Amaçları Nelerdir?
Kelam ilminin temel konuları şunlardır:

  1. İslam'ın temel şartları
  2. İmanın temel şartları
  3. Namaz ve Abdest
  4. Zekat, Sadaka ve İnfak
  5. Ahiret
  6. Melekler ve görevleri
  7. İman-ı Taklit ve İman-ı Tahkik arasındaki farklar
  8. Allah'ın Cemal ve Celal sıfatları
  9. Tecelli, feyz ve ilham
  10. Allah'ın isimleri (Esma-i Hüsna)
  11. Peygamberler
  12. Levh-i Mahfuz
  13. Ruh

Bunun dışında kelam ilmi şu sorulara yanıt arar:

  1. Kimlere kafir, münafık, mülhit ve münkir denir?
  2. Kişi hangi durumlarda tekfir edilebilir?
  3. Hangi durumlarda oruç bozulur?
  4. Peygamberlerin mucizeleri ile velilerin kerametleri arasındaki temel farklar nelerdir?
  5. İnsanın kaderi önceden belirlenmiş midir yoksa insan her şeye iradesiyle mi karar verir?
  6. Müslüman olmak için dil ile ikrar yeterli midir yoksa kalp ile tasdik de şart mıdır?

Kelam ilminin temel amacı ise dini kuralların ve hükümlerin, Müslümanlar tarafından doğru bilinmesi ve uygulanmasıdır.

Ünlü İslam Kelamcıları ve Eserleri

  1. İmam Gazali - Kimya-yı Saadet, Nefs Terbiyesi ve Ahlakı Güzelleştirme, Felsefenin Tutarsızlığı, Hidayete İlk Adım
  2. El Beyhaki - İman ve İbadet, Ölümden Sonra Hayat, Ahiret
  3. Ebul Leys Semerkandi - Gafletten Kurtuluş, Besmele ve Fatiha Tefsiri, Faziletler Kitabı
  4. El Cüveyni - El Varakat Fıkıh Usulü, Tevrat ve İncil'deki Tahrifler, İlliyet Teorisi
  5. İbn Furrek - Tasavvuf Istılahları, Kelam ve İtikat
  6. Ebul Hasan Eşari - Eş'ari Kelamı el- lüma fi'-red ala ehli'z- zeyğ ve'l- bida, Meşariku'l Envar, İslam İnanç Esasları, El İbane ve Usulü Ehl-i Sünnet