NATO liderleri Hollanda'nın Lahey kentinde iki günlük bir zirve için bir araya geliyorlar. Türkiye açısından da önemli olan zirvede, ittifaka üye 32 ülkenin ana gündem maddesi, savunma harcamalarının mevcut güvenlik ortamına uygun olarak artırılması. Bu çerçevede 2014'te gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) %2'si olarak belirlenen mevcut hedefin bir ara formülle %5'e yükseltilmesi bekleniyor. Türkiye'nin bu konuda takınacağı tavır da netleşti. Son dönemde mevcut güvenlik ortamında %2 oranının artırılması yaklaşımına tam olarak katılan Türkiye, %5 hedefine zirve öncesinde yeşil ışık yaktı.

Türkiye, 2014'te belirlenen %2 hedefini geçen yıl aşmıştı. BBC Türkçe'ye bilgi veren Türk yetkililer, NATO verilerine göre savunma harcaması %2,09 seviyesinde olan Türkiye'nin, savunma alanındaki konumunu pekiştirerek kademeli olarak belirlenen yeni hedefe ulaşmasında sorun yaşanmayacağını öngörüyorlar. Bu hedefe ulaşılması diğer üye ülkeler için olduğu gibi Türkiye açısından da ek yük oluşturacak. NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye, kolektif yükün kendisine düşen kısmını en iyi şekilde yerine getirmeyi sürdüreceği mesajını veriyor.

Harcamaların artırılması konusunda NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin, ekipman alımı gibi ana savunma harcamalarının en az %3,5 seviyesine yükseltilmesi, altyapı gibi savunma harcamaları için ise en fazla %1,5 seviyesinin benimsenmesi önerisi doğrultusunda hareket edilecek. ABD Başkanı Donald Trump'ın öngörülemez olması ve son olarak Kanada'da yapılan G7 Zirvesi'nden erken ayrılması nedeniyle zirve öncekilerden farklı formatta yapılacak. Soğuk Savaş'tan bu yana düzenlenen en önemli NATO zirvesi olabilir mi?

Lahey Zirvesi'nin sonuç bildirisi daha önceki zirvelerde kabul edilen bildirilere göre çok kısa olacak. Bu da üye ülkelerin hassasiyetlerini metne yansıtmasını zorlaştırıcı bir etki yaratma potansiyeli taşıyor. Bununla birlikte Türkiye'nin önem verdiği konulardaki vurgularının sonuç bildirisinde yer alması öngörülüyor. Terörle mücadele konusunu kolektif savunmanın bir parçası ve NATO'nun ana gündem maddelerinden biri haline getiren Türkiye, bu zirve öncesinde de bu konuda ısrarcı oldu. Terörle mücadele vurgusunun bu zirvenin de bildirisinde yer alması bekleniyor.

İttifak üyeleri arasında savunma alanındaki bariyerlerin kaldırılması Türkiye'nin önem verdiği konular arasında. Diplomatik çevrelerden elde edilen bilgilere göre bu konunun da belgeye yansıma olasılığı yüksek. Geçen yıl Washington'da yapılan zirvede bu konuda, "Müttefikler arasındaki savunma ticareti ve yatırımının önündeki engelleri gerektiği şekilde azaltmaya ve ortadan kaldırmaya devam edeceğiz" ifadeleri kullanılmıştı.

Yeni hedef NATO ülkeleri için milyarlarca dolar ek harcama anlamına geliyor. Bu nedenle bu hedefe bugünden yarına ulaşılması söz konusu olmayacak. Her ülke kendi koşulları doğrultusunda kademeli şekilde ilerleyecek. Bu kez %2 hedefinin kurallarından farklı olarak sağlanan ilerleme yıllık bazda değerlendirilecek. Bu konudaki ilk gözden geçirme ise 2029'da yapılacak. Rusya'yla yakın coğrafyada bulunan ülkeler %5 hedefine 2030'da ulaşılmasını talep ettiler. Rutte ise çoğu ülkenin de sıcak baktığı 2032'yi önerdi. Gelinen aşamada özellikle hedefe ulaşmakta zorlanacaklarını düşünen ülkelerin destek verdiği 2035 tarihi de öne çıkmış durumda.

Ukrayna'nın, Rusya'nın saldırı başlatmasından bu yana ilk kez geri planda kalacak olması Lahey Zirvesi'nin en dikkat çeken unsurlarından biri olacak. NATO liderleri, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'le resmi oturumda bir araya gelmeyecekler. Zelenskiy, Hollanda Kralı Willem-Aleksander ve Kraliçe Maxima'nın, NATO liderleri ve eşleri adına vereceği akşam yemeğine katılacak. NATO-Ukrayna Konseyi de liderler düzeyinde değil dişişleri bakanları düzeyinde ve çalışma yemeği formatında yapılacak. Ukrayna'nın olası üyeliği konusunda sonuç bildirisinde vurgu olmayacak. Bu ülkeye desteğin de ulusal düzeyde süreceği metne yansıtılacak.