Kulak kiri sağlığınız hakkında neler söylüyor? Kaynak, Emmanuel Lafont/ BBCHaber bilgisi Yazan, Jasmin Fox-Skelly Unvan, BBC Future

Kulak kiri turuncu ve yapışkan yapısıyla hoş bir sohbette muhtemelen konuşmak isteyeceğiniz son şey… Ancak kanser, kalp hastalıkları ve tip 2 diyabet gibi metabolik rahatsızlıklar hakkında bilgi edinmek isteyen bilim insanlarının dikkatini giderek daha fazla çekiyor.

Bu yapışkan maddenin bilimsel adı serumen ve dış kulak yolunu çevreleyen iki tür bezin, seruminöz ve sebase bezlerinin salgılarının bir karışımı. Ortaya çıkan bu karışım; kıl, ölü deri hücreleri ve diğer vücut kalıntılarıyla birleşerek bilinen mumsu kıvamına ulaşıyor.

Kulak kirinin asıl işlevi hala tam olarak bilinmiyor. Ancak en olası işlevi, kulak yolunu temiz ve nemli tutmak olabilir. Bunun yanı sıra, bakteri, mantar ve hatta böcekler gibi istenmeyen misafirlerin kafamıza girmesini engelleyen etkili bir tuzak görevi görüyor.

Kulak kiri kişi hakkında önemli ve önemsiz pek çok bilgi sunabilir. Örneğin, Avrupa veya Afrika kökenli kişilerin büyük çoğunluğunun sarı-turuncu renkli, yapışkan "ıslak" kulak kiri var. Ancak Doğu Asya kökenlilerin yüzde 95'i "kuru" ve gri kulak kirine sahip. Bu fark, ABCC11 adlı bir genin kontrolünde gerçekleşiyor.

Kulak kirinin sağlık hakkında neler anlatabileceğiyle ilgili yapılan araştırmalar dikkat çekiyor. 1971 yılında California Üniversitesi'nden Nicholas L. Petrakis, ıslak kulak kirine sahip Amerikalı, Afrika kökenli Amerikalı ve Alman kadınların meme kanserinden ölüm oranlarının, kuru kulak kirine sahip Japon ve Tayvanlı kadınlara göre yaklaşık dört kat daha yüksek olduğunu keşfetti. 2010 yılında Tokyo Teknoloji Enstitüsü araştırmacıları, meme kanseri olan Japon kadınlarda ıslak kulak kiri genine sahip olma olasılığının sağlıklı kadınlara göre yüzde 77 daha fazla olduğunu buldu. Ancak bu bulgu tartışmalı; Almanya, Avustralya ve İtalya'da yapılan büyük ölçekli çalışmalar bu iki kulak kiri türü arasında meme kanseri riski farkı bulamadı.

Bazı hastalıklarla kulak kirinde bulunan maddeler arasında daha güçlü bağlantılar da mevcut. Akçaağaç şurubu idrar hastalığı (maple syrup urine disease) gibi nadir genetik bozukluklarda, idrar ve kan belirgin bir şekilde tatlı kokar. Bu kokunun sebebi olan sotolon adlı molekül, hastaların kulak kirinde de tespit edilebiliyor.

Covid-19 da zaman zaman kulak kirinde tespit edilebiliyor. Aynı zamanda bir kişinin tip 1 veya tip 2 diyabeti olup olmadığı da kulak kirinden anlaşılabiliyor. Erken araştırmalar, bazı kalp hastalıklarının da kulak kirinden tespit edilebileceğini gösteriyor. Ancak şu an bu tür durumlar için kan testleri daha pratik.

Bilim insanları kulak kirindeki ipuçlarının Ménière hastalığına yönelik tedavilere imkan sunabileceğini söylüyor. Musah ve ekibi, Ménière hastalığı olan bireylerin kulak kirinde üç farklı yağ asidinin sağlıklı bireylere göre çok daha düşük seviyede olduğunu keşfetti. Bu bulgu, hastalığın hızlı teşhisini mümkün kılabiliyor.

Kulak kiri, birçok hastalığın metabolik kökenli olduğunu gösteren kimyasal değişiklikleri yansıtır. Brezilya'daki Goiás Federal Üniversitesi'nden kimya profesörü Nelson Roberto Antoniosi Filho, kulak kirinin yağ metabolizması bozukluklarına bağlı hastalıklar için mükemmel bir test maddesi olabileceğini belirtiyor. Araştırmacılar, Parkinson ve Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların da erken belirtilerinin kulak kirinden tespit edilip edilemeyeceğini araştırıyor. Brezilya'daki Amaral Carvalho Hastanesi, cerumenogramı kanser tedavisi için teşhis ve izleme aracı olarak kullanmaya başlamış durumda.