Birleşmiş Milletler (BM) Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), "Dünya Yatırım Raporu 2025" ile uluslararası liderlerin kalkınma ihtiyaçları ve sermaye akışları arasındaki açığı ele alacak Dördüncü Kalkınma İçin Finansman Konferansı (FFD4) öncesinde önemli bulgular yayımladı. Rapor, yatırım ve finans sistemlerinin kapsayıcı ve sürdürülebilir büyümeyi destekleyecek şekilde yeniden şekillendirilmesinin aciliyetini vurguluyor.

Geçen yılki yatırım ortamı, jeopolitik gerilimler, ticari parçalanmalar ve sertleşen sanayi politikaları ile şekillendi. Bu dinamikler, yüksek finansal risk ve belirsizliği artırarak, "küresel yatırım haritalarını" yeniden çizerken, uzun vadeli güvenin aşınmasına yol açtı. Çok uluslu şirketler, uzun vadeli stratejilere odaklanmak yerine kısa vadeli risk yönetimine ağırlık verdi.

Küresel doğrudan yabancı yatırımlar geçen yıl yüzde 11 azalarak 1,53 trilyon dolara düştü ve bu düşüş, gelişmiş ekonomilere giden sermaye akışlarındaki yüzde 22 azalmadan kaynaklandı. Avrupa'nın gelişmiş ekonomilerinde doğrudan yabancı yatırımlar yüzde 58 geriledi. Gelişmiş ekonomiler arasında Kuzey Amerika, doğrudan yabancı yatırımlardaki %23'lük artışla dikkat çekti.

Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırım girişleri genel olarak istikrarlı görünse de, bu durum daha derin bir krizi gizliyor. Gelişmekte olan Asya bölgesine yatırımlar yüzde 3 artışla 605 milyar dolara ulaştı, ancak Çin'e doğrudan yabancı yatırım 2024'te yüzde 29 gerileyerek 116 milyar dolara indi.

Dijital ekonomiye yönelik doğrudan yabancı yatırımlar ise yüzde 14 artış gösterdi, bu alanda bilgi ve iletişim teknolojileri, dijital hizmetler ve yarı iletken sektörleri önemli rol oynadı. Ancak UNCTAD, bu yıla ilişkin uluslararası doğrudan yabancı yatırımlar için görünümün negatif olduğunu bildirdi.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, küreselleşmenin zayıfladığını ve bu durumun sürdürülebilir kalkınma üzerindeki olumsuz etkilerini vurguladı. Guterres, "Dijital ekonomi, bu karamsar manzara içinde bir umut ışığı olarak öne çıkıyor, ancak bu alandaki büyüme hala büyük eşitsizlikler içeriyor." ifadesinde bulundu. UNCTAD Genel Sekreteri Rebeca Grynspan ise, kamu ve özel yatırımları kalkınma hedefleriyle uyumlu hale getirmenin önemine dikkat çekti.