Küresel ekonomi ve ticarette büyümenin ABD'nin yeni gümrük tarifeleri ve bunlara karşı açıklanan misilleme adımları nedeniyle hız kesebileceği öngörülürken, artan korumacı politikalar ticaret dinamiklerinde köklü değişiklikleri beraberinde getiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ilk olarak Çin, Meksika ve Kanada'ya yönelik açıkladığı gümrük vergilerinin ardından, çelik ve alüminyum ithalatına getirdiği yüzde 25'lik gümrük vergisi uygulaması da yürürlüğe girdi. Çin ve Kanada, ABD'ye karşı misilleme tarifeleri açıklarken, Meksika da karşılık vereceğini duyurdu. Avrupa Birliği (AB) ise çelik ve alüminyum ithalatına getirilen gümrük vergilerinin ardından, ABD'ye karşı 26 milyar avroluk misilleme tarifeleri uygulayacağını açıkladı.

Trump, ABD'nin ticaret açığını azaltmak ve ulusal ekonomik çıkarlarını korumak için tarifeleri bir araç olarak görürken, söz konusu tarifelerin uygulandığı ülkeler kadar ABD ekonomisi ve küresel ekonomi üzerinde olumsuz etkilerinin olacağı öngörülüyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), bu hafta yayımladığı ara dönem Ekonomik Görünüm raporunda, ticaret savaşları ve bunun yarattığı belirsizlikler nedeniyle bu yıl ve 2026'ya ilişkin küresel ekonomik büyüme tahminini aşağı yönlü revize etti. OECD, küresel ekonominin bu yıl yüzde 3,1 ve 2026'da yüzde 3 büyüyeceğini tahmin etti.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings de ABD'nin başlattığı ticaret savaşı nedeniyle küresel ekonomiye ilişkin bu yılki büyüme beklentisini yüzde 2,6'dan yüzde 2,3'e, gelecek yıl için beklentisini ise yüzde 2,3'ten yüzde 2,2'ye indirdi. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ticaret politikasındaki belirsizlikler ve açıklanan gümrük tarifelerinin orta vadede ticaret üzerinde baskı yaratabileceği uyarısında bulunurken, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'ndan (UNCTAD) da benzer bir uyarı geldi.

UNCTAD, son Küresel Ticaret Güncellemesi raporunda, ticaretin güçlü kalmayı sürdürmesine rağmen 2025'e ilişkin belirsizliklerin sürdüğüne işaret ederek, korumacılık ve değişen ticaret stratejilerinin küresel ticareti sekteye uğratabileceğini bildirdi. UNCTAD Uluslararası Ticaret ve Emtialar Direktörü Luz Maria De la Mora, küresel ticaretin 2024'te yüzde 3,7 büyüdüğünü belirtti.

De la Mora, "Aynı zamanda ticarette ve küresel ekonominin büyümesinde bir yavaşlama gözlemliyoruz. Bizce bunun temel sebeplerinden biri, belirsizlik yaratan politika değişiklikleri. Bu, endişeli olduğumuz bir konu." ifadelerini kullandı.

De la Mora, bu tür gümrük vergilerinin belirli ülkelerden gelen bazı ürünlerin fiyatlarını artırmakla birlikte bu durumun ABD pazarındaki rekabetçiliği de etkileyebileceğine işaret etti. Ulusal sorunları çözmek amacıyla diğer ticaret ortaklarına zarar veren gümrük vergilerinin yükseltilmesi gibi uygulamaların bu tür önlemleri uygulayan ülkeye de olumsuz yansımaları olacağını vurguladı.

De la Mora, Kanada ve Çin'in ABD'yi tarifeler nedeniyle DTÖ'ye şikayet etmesine ilişkin olarak, temyiz organı olmadığı için DTÖ'deki ihtilaf çözüm mekanizmasının halihazırda işlevsiz olduğunu belirtti. Bu durumun üye devletlerin sisteme inandığını ve bu sistemin araçlarını kullanmak istediklerini gösterdiğini ifade etti. Kurallara dayalı açık bir uluslararası ticaret sisteminin ticaretin büyümesini teşvik etmek ve aynı zamanda işbirliği ve istikrar sağlamak için en iyi yol olduğunu belirtti.