ABD ve Türkiye arasında süregelen savunma diplomasisi yeni bir dönemece girdi. Washington ve Ankara, Türkiye’yi F-35 programına yeniden dahil edecek bir “uzlaşma formülü” üzerinde çalışıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray ekibine diplomatik, Pentagon’a ise askeri çözüm planları hazırlaması için talimat verdiği iddia edilirken, Amerikan savunma medyasında art arda çıkan haberler iki ülke arasında hem stratejik hem de teknik düzeyde yeniden yakınlaşma sinyali olarak yorumlanıyor. Gelişmeler, Türkiye’nin 1,4 milyar dolarlık katkı payı ve S-400'lerin gölgesinde, F-35 projesine dönüş için dört farklı seçeneğin masada olduğunu ortaya koyuyor.

Pentagon, Dışişleri ve Beyaz Saray arasında eşgüdümlü yürütülen temaslarda, Donald Trump ve Recep Tayyip Erdoğan arasındaki kişisel diplomatik yakınlığın F-35 sürecini yeniden canlandırdığı ifade ediliyor.

RUSYA GERİ ALMAK İSTİYOR
ABD’de Cumhuriyetçi Parti’ye yakınlığıyla bilinen National Interest yayın organının haberine göre, Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılabilmesi, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili atacağı adıma bağlı. Dergi, “Türkiye’nin F-35’e dönüşü ancak S-400’lerin devre dışı bırakılması veya elden çıkarılmasıyla mümkün” değerlendirmesini yaptı. Analiz yazısında, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmadan önce 1,4 milyar dolar ödeme yaptığı hatırlatılırken, “Ankara S-400’leri henüz aktif etmedi; Trump bunu Ankara'yı F-35 programına döndürmek için şans olarak görüyor” ifadeleri yer aldı. Moskova'nın savaşta kaybettiği S-400 bataryaları dolayısıyla Türkiye'deki S-400'leri geri satın almak istediği, ancak Washington’un bu seçeneğe Ukrayna savaşına avantaj sağlayacağı gerekçesiyle karşı çıktığı da analiz yazısında ifade ediliyor.

3 KANALDAN GÖRÜŞME
Pentagon’a yakın Military Times ve Defense News haber siteleri, Donald Trump ve Recep Tayyip Erdoğan arasındaki kişisel yakınlığın F-35 görüşmelerini yeniden canlandırdığını bildirdi. ABD Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın, “Trump ve Erdoğan arasındaki pozitif ilişki, son on yılın en verimli görüşmelerine kapı açtı” sözleri aktarılırken, Pentagon'da bu temasların önümüzdeki aylarda “kapsamlı bir uzlaşmayla sonuçlanabileceği” düşüncesi hakim. Kulislerden sızan bilgilere göre Türkiye'yi F-35 programına geri döndürmeye ilişkin görüşmeler Pentagon, Dışişleri ve Beyaz Saray kanallarından yürütülüyor.

Washington’da dört formül masada: S-400’lerin üçüncü ülkelere satışı, devre dışı bırakılması, İncirlik’e transferi veya Rusya’ya geri satışı.

KARŞILIKLI KAZANÇ SAĞLANABİLİR
ABD merkezli National Security Journal dergisi ise analizinde, F-35 filosunun Türkiye'de aktif hale gelmesi durumunda Washington’un da büyük stratejik kazançlar elde edeceğini vurguladı. Analizde, “Türk F-35’leri İran sınırına beşinci nesil savaş uçağı konuşlandırma avantajı sağlayacak; NATO veri ağları üzerinden kara ve deniz hedefleri için operasyon kabiliyeti yaratacaktır” ifadelerine yer verildi. Aynı analizde, Türk F-35’lerinin Karadeniz’de Rus donanmasına karşı caydırıcı bir unsur olabileceği, NATO’nun güney kanadında hava üstünlüğü sağlayarak Ukrayna üzerindeki baskıyı hafifleteceği de ifade edildi.

MASADAKİ DÖRT SEÇENEK
ABD basınında yer alan iddialara göre Washington'da, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü için birkaç formül değerlendiriyor. Bu formüller ise şu şekilde ifade ediliyor: S-400’lerin Hindistan veya başka bir ülke üzerinden transfer seçeneği masada ancak bunun için Rusya’nın onayı gerekiyor. S-400’lerin devre dışı bırakılması ise en maliyetli ancak NATO açısından en güvenilir seçenek olarak görülüyor. Sistemlerin, İncirlik Hava Üssü'nde ABD kontrolüne verilmesi ihtimali de değerlendiriliyor ancak bu seçeneğe Moskova sert biçimde karşı çıkıyor.