Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu, halk kütüphaneciliği, uluslararası yayıncılık ve yapay zeka uygulamalarının okuma kültürü üzerindeki etkisine dair gelişmeleri AA muhabirine değerlendirdi. Türkiye'de 900'den fazla ilçede 1300'ün üzerinde halk kütüphanesi bulunduğunu belirten Beyoğlu, kütüphanelerin fiziki şartlarının iyileştirilmesine önem verdiklerini vurguladı. Kütüphane kapasitesinin artırılması konusunda çalışmalara devam ettiklerini dile getiren Beyoğlu, "Bu çerçevede son 8 yılı değerlendirdiğimiz zaman yaklaşık 325 bin metrekareden 2025 yılı sonu itibarıyla 800 bin metrekarelik kapalı alana ulaşmış durumdayız." dedi.

Kütüphanelerde sunulan hizmetleri çeşitlendirmeye çalıştıklarını, bilgiye erişimi kolaylaştırmaya önem verdiklerini ve kütüphane hizmetlerinde teknolojiden üst düzeyde faydalandıklarını vurgulayan Beyoğlu, şunları kaydetti: "Belki de dünyada tek örnek olan ilk yapay zeka temelli sanal kütüphane asistanını geliştirdik. Adı, Kitabî. Şu anda testlerini geliştiriyor ve ülke çapında kullanılır hale getirmeye çalışıyoruz. Kitabî'nin en farklı özelliği, onu dünyadaki diğer örneklerden ve yapay zeka çalışmalarından farklı kılan kısmı, kütüphane kullanan üyelerimizin kullanım alışkanlıklarını, kitap okuma davranışlarını tahlil ederek onlara araştırma ve okuma ihtiyaçları ile ilgili önerilerde bulunması. Temel kütüphane hizmetleri, ödünç alma, verme, katalog tarama gibi fiillerinde sesli iletişimle onlara yardımcı oluyor."

Beyoğlu, 2024 yılını 38,7 milyon kullanıcı ve 6 milyon üyeyle tamamladıklarını hatırlatarak, "Ne mutlu ki 2025 yılında ilk 6 ay itibarıyla üye sayımızı 7,6 milyona ulaştırdık. Umut ediyorum, seneyi de 8 milyon gibi bir rakamla kapatacağız. Kitap varlıklarımız, bilgi kaynağı varlıklarımız büyük bir hızla büyüyor. Orada da 25,6 milyona ulaşmış durumdayız. Şu anda 1 milyona yakın kitabımız da kütüphanelerimize dağıtılmak üzere hazırda bekliyor ve dağıtılıyor. Onu da göz önünde bulundurduğumuzda 26 milyonun üzerine çıkacağız." ifadelerini kullandı.

Gelecek yıl hedeflerine ilişkin de açıklamalarda bulunan Beyoğlu, "800 binlere ulaşan kapalı kullanım alanlarımızı 1 milyona ulaştırmak ve kullanıcılar için sunduğumuz toplam oturma kapasitesini de 200 binlere kadar taşımak ama elbette sadece fiziksel imkanları iyileştirmekle yetinemeyiz. Kütüphanelerde vatandaşlarımıza sunduğumuz bilgi hizmetlerini ve kütüphane hizmetlerini de geliştiriyoruz." şeklinde konuştu.

Uluslararası alanda Türk edebiyatının görünürlüğünü artırma çabalarına da değinen Beyoğlu, "Edebiyat Çeviri Destek Programı" (TEDA) ile ilgili de açıklamalarda bulundu. Program kapsamında 4 bin 599 eserin Türkçeden yabancı dillere çevrilerek yurt dışında yayınlanmasını desteklediklerini ifade eden Beyoğlu, "Destek verdiğimiz ülke sayısı 99'a ulaştı. Dil sayısı da 64 şu anda. Yani neredeyse dünyada konuşulan bütün önemli dillerde, bütün ülkelerde Türk edebiyatı TEDA desteğiyle okunur ve görünür hale geldi. Burada tabii yayıncılarımızın, telif ajanslarımızın çok büyük desteği var. Onlarla biz sıkı bir iş birliği içinde çalışıyoruz. Çok ciddi bir ortak çalışma kültürümüz var yayıncılık sektöründe. Bu sinerjinin ve ivmenin de etkisiyle Türk edebiyatının dünya çapında görünürlüğü hızla artıyor." değerlendirmesini paylaştı.

Beyoğlu, sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla yeni bir program başlattıklarını da duyurdu. Eser ve yazar tanıtım desteği programı kapsamında temel amacın çeviride sürdürülebilirliğin sağlanması olduğunu dile getiren Beyoğlu, "Bir yazarımızın eseri çevrildikten sonra kendi kendine ikinci, üçüncü baskılarını yapması. Bir yazarımızın başka eserlerinin de çevrilmesi. Yani edebi çeviride bir sürdürülebilirlik imkanı oluşturulması için eser ve yazar tanıtım desteği programını başlattık." açıklamasında bulundu.

Dijitalleşme ve değişen okur alışkanlıklarına uyum sağlama konusunda da çalışmalar yürüttüklerini belirten Taner Beyoğlu, "E-dergim" uygulamasını müjdeledi. Beyoğlu, yeni yıl itibarıyla kullanıma açılması planlanan uygulamayla ilgili, "Türkiye'de fikir ve edebiyat dergileri, edebiyat yaşamının beslenmesi bakımından çok hayati bir rol, kültürel bir rol üstleniyorlar. Bu dergilerimizin yayın yapmaya ve vatandaşlarımıza ulaşmaya devam etmesine destek olmak durumundayız." görüşlerini paylaştı.

Beyoğlu, kütüphanelerimizi hayatın aktığı her noktaya taşımak istediklerini ifade ederek, "Hayatın aktığı her yerde, kütüphaneler de var olsun istiyoruz. AVM'ler, tren garları, havalimanları, hastaneler ve cezaevi kütüphaneleri gibi pek çok alanda okuma imkanı oluşturmaya çalışıyoruz." dedi. Bakanlık bünyesinde 12 AVM kütüphanesinin bulunduğunu söyleyen Beyoğlu, dezavantajlı gruplara yönelik kütüphane hizmetlerine de önem verdiklerinin altını çizdi.

Kütüphane hizmetlerinde teknolojinin rolünü artırarak Milli Kütüphaneyi ulusal bir araştırma merkezi haline getirme yolunda önemli adımlar attıklarını dile getiren Beyoğlu, şu an itibarıyla ulusal ve uluslararası akademik veri tabanlarından sundukları belge ve kaynak sayısının 100 milyona ulaştığını belirtti. Beyoğlu, "2023 yılında Milli Kütüphanede ve Bakanlığımıza bağlı diğer kütüphanelerde 68 bin kataloglama yaparken, biz daha aralık ayı itibarıyla bu sene 175 bine ulaşmış durumdayız. Derlemede de çok ciddi rakamlara ulaştık." şeklinde konuştu. Okurların bilgiyi hem tüketen hem de üreten kişiler olması için çalıştıklarını belirten Beyoğlu, kütüphanelerde robotik kodlama atölyeleri, bilim-fizik-kimya atölyeleri, geleneksel el sanatları gibi imkanlar sunduklarını ifade etti.